Yabancı Yatırımcılar Konseyi’nden mali önlemlere tepki

*Romanya’da Yabancı yatırımcılar Konseyi, hükümetin 30 Aralık’ta aldığı mali önlemlerle ilgili karara tepki göstererek, “Romanya ekonomik krizle karşı karşıya” dedi

Yabancı Yatırımcılar Konseyi (FIC) tarafından yapılan açıklamada, “Mali önlemlerin öngörülemezliği yatırımcı güvenini azaltıyor” dedi.

Hükümet tarafından 30 Aralık'ta kabul edilen ve yeni vergilerin getirilmesi ile vergi artışlarını da içeren yönetmelik, iş ortamının dikkatli bir şekilde analiz etmesi için gerekli süreyi sağlamadı.

Yabancı Yatırımcılar Konseyi, yasama sürecinde halkın katılımı için son tarihlere uyulmamasının, Romanya'daki yatırımların geleceğine ilişkin belirsizlik derecesini artıran olumsuz bir sinyal olduğunu düşünüyor.

Basın açıklamasında FIC, giderleri azaltmayı uygun görse bile iş ortamından da görüş almak için zaman olmadığını belirtti.

Yabancı Yatırımcılar Konseyi'nden uyarı:

FIC, Romanya'nın 2019 yılından bu yana zor bir bütçe bağlamında bulunduğunu hatırlatarak, bu yılın başından sonra, 2024 yılı için varsayılan bütçe açığının korunmasını sağlamak için yetkililerin dengeli bir yaklaşımının gerekli olduğuna dikkat çekti.

Açıklamada şu görüşler kaydedildi:

"Dolayısıyla, daha önce iş çevreleriyle tartışılmayan mali önlemlerin kabulü için 24 saatten kısa istişare süresi haklı gösterilemez. Ayrıca, mali önlemlerin 1 Ocak'tan itibaren yıl sonunda derhal uygulanmaya başlanması, şirketlerin bir sonraki yıl için hazırladığı iş planlarını ve bütçelerini bozarak öngörülemezliği artırıyor ve geleceğe yönelik yatırım iştahını azaltıyor. Söz konusu belgede, şirketlerin yeni kuralları uygulamaları için gerekli süreyi sağlamak amacıyla yeni önlemlerin uygulanmasına yönelik gerçekçi bir takvime sahip olunması zorunludur.”

Aynı zamanda yabancı yatırımcıların temsilcileri, Bükreşli yetkililerden, geçmişte etkisiz bir önlem olduğu kanıtlanan ve inşaatta uygulanan verginin yeniden uygulamaya konması gibi aşırı vergi yatırımlarına yönelik vergi tedbirleri getirilmesinden vazgeçmelerini talep ediyor.

FIC başkanı Daniel Anghel imzalı basın açıklamasında daha sonra şöyle denildi.

"Devlet bütçesinin içinde bulunduğu zor durum göz önüne alındığında, yetkililerin sorunlara orta-uzun vadeli bir vizyonla yaklaşması, ekonomiyi ve özel yatırımları teşvik etmesi gerekiyor ki, önümüzdeki dönemde devlet bütçesine yapılan asıl katkılar artsın ve daralmasın. Asgari ciro vergisinde olduğu gibi Avrupa uygulamasını temsil etmeyen vergilerin (direk vergisi gibi) yeniden uygulamaya konması, verilerle de doğrulandığı üzere, bütçe gelirlerini artırma yönünde beklenen etkiye sahip değildir.

ANAF tarafından yayınlanan bu önlemler, özel yatırımların aşırı vergilendirilmesini temsil etmekte ve Romanya'nın diğer devletlerle rekabet edebilirliğinin kaybına yol açmaktadır; yatırım ortamı, bir bütün olarak ekonomi ve dolayısıyla devlet bütçesi üzerinde olumsuz etkiye sahip olup, yabancı yatırımlar ikinci plana düşmektedir. BNR verilerine göre 2024'ün ilk on ayında geçen yılın aynı dönemine göre yatırımlarda yüzde 7 artış yaşandı.”

FIC, aynı zamanda, ikiz açıkların azaltılması ve Romanya ekonomisinin gelişmeye devam etmesi için mali reformun temeli olacak dört ilkeyi tavsiye ediyor.

Açıklamaya göre öncelikle yetkililerin, özel yatırımlar için gereken öngörülebilirliği ve istikrarı sağlayacak tek bir vergilendirme mekanizması yoluyla ülkenin rekabet gücünü desteklemesi gerekiyor. FIC, hem vergi mükellefleri hem de yetkililer için uygulaması basit bir sistem olan tek vergi oranına dönüşün, ekonomik büyüme, çarpıklıkların önlenmesi ve vergi kaçakçılığının azaltılması için gerekli olduğuna inanıyor.

İkinci olarak, mali reform, muafiyetleri ortadan kaldırarak, asgari ciro vergisini ortadan kaldırarak ve CAS ve CASS'ı sınırlayarak mali eşitliği sağlamalıdır.

Aynı zamanda vergi reformu, kamu ve özel çevre arasında eşit görev dağılımını da getirmelidir. Bu nedenle bütçe ayarlama planının, kamu giderlerinin azaltılması ile gelirlerin artırılması arasında devlet bütçesine eşit katkı sağlanması önemlidir.

Ayrıca, FIC tarafından yapılan yazılı açıklamada, vergi reformunun, tahsilatın artırılması ve PNRR'de üstlenilen tedbir ve reformların uygulanmasının izlenmesi için bir dizi KPI getirilerek, gerçek dijitalleştirme ve bürokratiklikten arındırma temeline dayanması gerektiği de belirtiliyor.

Açıklamanın son bölümündeyse şu görüşler aktarıldı:

"Doğrudan yabancı yatırım, yakınlaşmaya ve gelişmeye ihtiyaç duyan bir ekonomi olan Romanya için çok önemli bir faktördür; özellikle önümüzdeki yıllarda, Romanya ekonomisinin büyüme oranını korumak için özel sektörün yatırım yapmaya devam etmesine Bütçe açığının azaltılması bağlamında daha da fazla ihtiyaç duyulacak.

Yatırımcıların güveni, yetkililerle olan diyaloğa ve kamu politikalarının öngörülebilirliğine dayanmaktadır. FIC, yatırımları ve uzun vadeli ekonomik büyümeyi teşvik etmek ve aynı zamanda adil ve rekabetçi bir mali ortam sağlamak için en iyi yönlendirmeleri ve önlemleri belirlemek üzere Romen makamlarıyla birlikte çalışmaya devam ediyor. Ancak Hükümetin bütçe iyileştirme çabalarına etkili bir şekilde katkıda bulunabilmek için, tartışmaların gerçek bir parçası olabilmek için makul istişare sürelerine ihtiyacımız var."

Hükümet Pazartesi günkü toplantıda, temettü vergisinin yüzde 8'den yüzde 10'a çıkarılması ve mikro işletmelere yönelik vergi eşiğinin 500.000 avrodan 250.000 avroya ve 1 Ocak 2026'dan itibaren 100.000 Euro'ya düşürülmesi de dahil olmak üzere "tren" yönetmeliğinde yer alan çeşitli mali tedbirleri onayladı.

Özel inşaatlar için %1 vergi (direk vergisi) de getirildi ve bütçeden alınan maaş ve emekli maaşlarının dondurulmasına karar verildi. Aynı zamanda bilişim, inşaat ve tarım sektörlerinde çalışanların yararlandığı vergi kolaylıkları da ortadan kaldırıldı.