Yabancı yatırım ve ucuz işgücü

*Romanya AB’ye girişinin 14’üncü yılında düşük işçi ücretleri çerçevesinde yabancı yatırımları sorguluyor

Bundan 16 yıl önce Romanya’ya geldiğimde, beynimde Yunanistan’da çalışana verilen her 100 dolara karşılık 150 dolarlık verim elde edildiği ile ilgili bir bilgi vardı.

O yıllar bir veriye dayanmamakla birlikte Türkiye’de ise çalışana verilen her 100 dolara karşılık yine 100 dolarlık verim elde edildiği şeklinde bir gözlemim vardı.

Romanya’yı görünce verili verisiz yukardaki değerlendirmelere “Romanya’da ise çalışana verdiğiniz her 100 dolara karşılık ancak 50 dolarlık bir verim elde ediliyor” şeklindeki tespitimi eklemiştim.

Yine 2005 yılında Bükreş’e 300 kilometre mesafedeki köyde fabrikaya dönüştürülmüş Çavuşesku döneminin ahırlarının birisinde üretim yapan bir Türk, “Valla Hamdi bey 100 dolar maaş veriyorum. Nasıl geçindiklerini ben de bilmiyorum” demişti.

2010’lu yılların başında Romanya’da ülke genelinde 1000 Euro’nun üzerinde maaş alan kişi sayısı 6 bin civarındaydı.

Romanya, Avrupa Birliği’ne (AB) gireli 14 yıl oldu. Yetişmiş yetişmemiş fırsatını bulan daha iyi bir gelir için ülkeyi terk ediyor. Salgın öncesi ülkeyi kıskacına alan işgücü yetersizliği şimdi de devam ediyor.

Kimi uzmanlar ülkedeki ortalama net maaşın aylık 800 Euro’ya çıkartılması halinde işgücü göçünün duracağını söylüyor. Bu konu yaklaşık bir yıldır ciddi ciddi sorgulanıyor.

Yüksek maaşın üretilen malın fiyatına da yansıyacağı ve o artışı yoksul halkın nasıl karşılayacağı sorusunu soranlar da var.

Ziarul Financiar gazetesi ise Timişoara’da elektrikli otomobiller için pil üretim tesisi kurmayı planlayan Alman Dräxlmaier'in geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklama ile Romanya’nın acil bir yapısal sorununu ön plana çıkarışının çerçevesinde "Romanya'da ücretler neden düşük" başlıklı makaleler dizisi başlatacağını açıkladı.

İlk olarak da ekonomi profesörü Mircea Coşea’nın görüşlerine yer verdi. Coşea,

“Avrupa ortalamasının altında bir maaş durumumuz vardı ve bu durum yabancı yatırımları çekti ancak ekonomi için ciddi, olumsuz sonuçlar doğurdu" yorumunu yapıyor.

Düşük maaşların mevsimlik veya geçici işler için uygun olabileceğini beşirten profesör, “Personel eğitimine yapılan yatırımın düşük olduğu bir grupta çalışan, uzmanlaşmamış bir işgücüne düşük maaşlar veriliyor. Bunlar, bir fabrikanın belirli bir ürün için ihtiyaç duyduğu kısa vadeli işlerdir. Birkaç yıl öncesine kadar sahip olduğumuz bu tartıştırmalı avantajımızdan, yani düşük işçilik maliyetinden vazgeçmeliyiz.” diyor.

Gazete ise “insanların daha iyi kazanması için işgücünün beceri seviyesini artırmak mı?” sorusunu soruyor.

Bundan 7-8 yıl evvel yine otomotiv sektöründeki bir Alman grubun yetkilisi anlatmıştı.

Lise mezunu gençleri işe alan grup eğitimle işe başlıyor ve eğitim döneminde 1200 ley net aylık ücret ödediği gençlerle 6 ay veya bir yıl sonra iş sözleşmesi yapıyordu. Bu iş için 300 bin Euro bütçe ayıran Alman işveren kişi sayısını artırmak için AB fonlarına müracaat ediyor, ancak karşısına alınacak paranın yüzde 10’unu isteyen çete çıkıyor.

Alman da müdürlerine “Kendi imkanımız neyse, onunla devam edelim” talimatını veriyordu.

Yine o yıllarda Fransızların önemli birimlerdeki elemanları Fransa’ya götürerek eğittiği ve sonra da bin Euro aylık ücretle çalıştırdığı söyleniyordu.

(Hamdi Yılmaz / Gazete Balkan)