Vefat eden Ion Iliescu ile Hamdi Yılmaz’ın yaptığı röportaj

*Çarşamba akşamı 95 yaşında vefat eden Devrim sonrası Romanya’sının ilk ve en önemli siyasi aktörü eski Cumhurbaşkanı Ion Iliescu 2010 yılında o günkü adı Anayurt olan Gazete Balkan’ın Genel yayın Müdürü Hamdi Yılmaz ile bir röportaj gerçekleştirmişti

İşte o röportaj:

“SIKINTILAR BÜROKRATİK

* Romanya eski Cumhurbaşkanı Ion Iliescu, Kuzey Karadeniz ülkelerinin kendi aralarındaki sorunların KEİ Örgütü’nün gelişim ivmesini azalttığını söyledi.

Hamdi Yılmaz – Anayurt

Romanya eski Cumhurbaşkanı Ion Iliescu, Anayurt gazetesi Romanya baskısı genel yayın Müdürü Hamdi Yılmaz’ın Türk Romen ilişkilerine yönelik sorularını cevaplandırdı.

Anayurt: Türkiye ile Romanya arasındaki dostluğu nasıl görüyorsunuz? Şu anki seviye düzeyi sizce yeterli mi?

İliescu: Her şeyden önce bu ilişkimizi pozitif olarak değerlendirdiğimin altını çizmek istiyorum.

Gerçekten, 1989’dan sonra da daha da arttı. Romanya’da da arttı. Türkiye Romanya arasındaki her konuda ilişkimizi geliştirmek için hareket edildi. Aynı zamanda çok önemli olan, Karadeniz Bölgesel İşbirliği için harekete geçilmişti. O zaman Süleyman Demirel ile görüşmüştük, kendisi o zamanlarda Başbakan idi. Cumhurbaşkanı Turgut Özal idi ve Karadeniz Bölgesel İşbirliği Organizasyonu içerisinde en aktif ülkeler, Türkiye ve Romanya idi. Biz bu fikir ile geldik ve Haziran 1992’de, bu yönde, İstanbul’daki Zirve Toplantısı düzenlendi. İşte bu Zirve, işbirliğin asıl temelini oluşturdu. O zamandan beri bu aktivite sürekli bir gelişme içinde oldu.

Kesin olan birimler de kuruldu mesela İstanbul’da bu yönde bir ofis, sekreterlik kuruldu. Selanik’te mali bütçesi oluşturulmuştu. Kısacası her planda, parlamenterler seviyesinde, sonra da Karadeniz Üniversiteleri İşbirliği fikri de ortaya çıkmış oldu, sonra Marmara Grubu Vakıfı, Asya fikri Forumun gelişmesine yardımcı oldu. Bu forum çok gelişti, işte bu sene 25. yılını kutlayacaklar, geçen sene de 35 ülke katılmıştı. Avrupa’dan, Asya’dan her yerden ve işte senede bir buluşmamız gelenek haline gelmiş bulunuyor. Romanya’dan ben ve eski Cumhurbaşkanı Emil Constaninescu ile her yıl katılıyoruz. Bu seneki görüşmede bakanlar, iş adamları, yani anlayacağınız yüksek seviyede bir katılım söz konusudur.

Bir aktivitemiz daha var, o da Balkan Siyaset Kulübü. Bulgaristan -Türkiye ve Romanya şu anda üye ve geçen sene de Süleyman Demirel’in daveti üzerine İstanbul’da toplandık Yani, İstanbul’da iki toplantımız olmuş oldu. Birisi Avrupa-Asya Kulübü ve ikincisi de Balkan Siyaset Kulübü.

Anayurt: Bu Balkan Siyaset Kulübü’nde başka kimler var?

İliescu: Yugoslavya bölgesinden de ülkeler var. Makedonya, Bosna, Hırvatistan’dan da üyemiz var.

Anayurt: Biz, Karadeniz Bölgesel İşbirliği Organizasyonu’nu 1990’lı yıllarda çok güçlü bir organizasyon olarak görüyorduk, bu gücü herkes kabullenmişti. Sonra sanki KEİ Örgütü’nün yıldızı söndü gibi. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

İliescu: Ne yazık ki, Rusya kaynaklı ve Rusya Ukrayna arasında gerilimli konular var.

Bu gerilim Moldova’ya da yansıdı ne yazık ki, pek uygun bir ilkim yaratmadı. Bütün bunlara rağmen, Türkiye ve Bulgaristan ile olan ilişkilerimizi etkilemedi. İstanbul’daki Forum’da bazen Rusya’dan bazen Ukrayna’dan da gelen oldu. Bazı ülkelerde az katılım oldu ama Azerbaycan’dan bayağı katılım var. Bu gerilimli olayların bitmesini ve özellikle de Kuzey Karadeniz’de olan bu gerilimli olayların bitmesini ümit ediyorum. Tekrar konumuza dönerek, Türkiye ve Romanya arasındaki ilişkiler sürekli daha yükseğe ulaşan bir ilişki seyiri gördü. Geçen sene Demirel ile görüştüğümüzde bizim ilk buluşmamızı hatırladım. Bir baktık ki, 1992’de Türkiye ve Romanya arasındaki ticari hacmi 300 bin dolar idi. Biz bunu o zaman ortaklaşa bir basın toplantısında bir milyara ulaştırmayı hedeflediğimizi açıklamıştık. Tabi, bu olay ilk iki üç senede gerçekleşti zaten. Geçen sene bir baktım, 7 milyara ulaşmış bir ticaret hacmimiz olmuş.

Anayurt: Krize rağmen bugünlerde 10 milyar hedefleniyor. Biraz önce “Karadeniz Üniversiteleri İşbirliği” dediniz. Bu alanda bir faaliyet oldu mu?

İliescu: İlk önce isim olarak vardılar. Üniversitelerin Koopersyon (işbirliği) Black Sea Üniversitesi Network Kadrosu vardı. Bir zamanlar Köstence’de bunun sekreterliği de vardı. Akademisyen Mircea Maliza bu birimin ilk kurucusudur.

Anayurt: 1992’den bu yana, Türkiye ve Romanya arasında hiç tatsızlık yaşandı mı? Hani olur ya bazen aile içinde, dostlar arasında da yaşandığı gibi..

İliescu: Yok, aslında bizim ortak tek işimiz bölge olarak ekonomik zorluklarımızı aşmamız oldu.

Anayurt: Türkiye için Asya’da Pakistan, Avrupa’da da Romanya, gerçek iki dost ülkedir..

İliescu: Bizim açımızdan yani Romanya ve Türkiye açısından ilişkilere her iki tarafta da her zaman anlayış, açılma ve ilgi hâkim olmuştur. Zorluklar aslında bizim iç zorluklarından kaynaklıyor. Bürokrasi, bazen işini yapamama, yani anlayacağınız şey biz burada Türklerin varlığını çok takdir ediyoruz.”

Anayurt: Bütün yabancı yatırımcıların varlığına baktığınızda sizin nezdinizde, sizin için Türk yatırımcıların yeri nedir?

İliescu: Ticari değişime bakacak olursam, Türkiye son beş yılda ilk dört sırada bulunuyor. Bu da elbette aktif bir katılımı gösteriyor. Her yönden, sosyal, kültürel, ekonomik alışverişimiz var. Bu da tabi ki iyi, pozitif yönde olan alışverişlerdir. Tabi Romenlere göre daha başarılıdırlar.

Anayurt: Son olarak sizin eklemek istediğiniz bir şey var mı?

İliescu: Gazetenizin haftada bir Romence yayınlanmasına da seviniyorum. Türk toplumu burada aktif ve saygı gören bir topluluktur. Ticari çevrelerde geniş bir varlıktır. Tabi ki, böyle güzel bir gazetenin varlığı da bizim ilişkilerimizi pozitif yönde etkileyecek bir aktivitedir. Hem kültürel açıdan hem ekonomik hem sosyal açıdan ben bunu bir güzellik olarak görüyorum. Bu sizin aktivitenizin her iki ülke için yararlı olduğuna inanıyorum.

Anayurt: Teşekkür ederim.