ÜMİT BATMAZ & ULAŞIM VE ENERJİ DÜNYASINDA YENİ GELİŞMELER VE BEKLENTİLER-2

ELEKTRİKLİ KAMYONLAR

Son günlerde iklim değişikliği etkisiyle kamuoyunun gündemini etkileyici biçimde meşgul eden elektrikli araç konusu genellikle otomobiller için ele alınıyor. Elektrikli otomobil pazarı, satışların 2022'de 10 milyon adedi aşmasıyla katlanarak büyüyor. Elektrikli otomobillerin toplam satışlardaki payı üç yılda üç kattan fazla artarak 2020'deki %4 civarından 2022'de %14'e çıktı ve elektrikli otomobil satışları 2022'de %14'e çıktı.[i]

Bu eğilimin 2023 ve sonraki yıllarda da güçlü bir şekilde devam etmesi bekleniyor. Otomobillerin yanı sıra bazen otobüslerin de söz konusu edildiğini biliyoruz. Ancak ağır vasıtalar ve daha da ötesinde ağır iş makineleri için elektrikli tahrik gücüne geçişin kamuoyunda pek ele alındığını duymuyoruz. Oysaki bu dalda da önemli gelişmeler var.

ELEKTRİKLİ KAMYON PAZARI

Bilindiği gibi küresel karbon emisyonlarının azaltılması sürecinde kısa mesafeli kara yolu taşımacılığının emisyonunun azaltılması için elektrikli otomobiller önemli bir adım oluşturuyor. Ancak uzun mesafeli kara yolu taşımacılığında kullanılan otobüs ve kamyonların durumu en az onlar kadar önem taşıyor.

Ağır hizmet taşıtlarından kaynaklanan egzoz borusu CO2 emisyonları 2000 yılından bu yana hızla artıyor ve kamyonlar bu büyümenin %80'inden fazlasını oluşturuyor. Artan emisyonları yavaşlatmak için araç verimlilik standartlarına ve lojistik ve operasyonel verimliliği iyileştirme çabalarına ihtiyaç var. Net Sıfır Karbon Salınımı Senaryosu kilometre taşlarına ulaşmak için ağır hizmet araçları emisyonlarının önümüzdeki on yılda hızla düşmeye başlaması gerekiyor. Uluslararası Enerji Ajansı IEA'ya göre 2022 yılında dünya çapında yaklaşık 66.000 elektrikli otobüs ve 60.000 orta ve ağır hizmet kamyonu satılmışi; bu rakam dünya çapındaki tüm otobüs satışlarının yaklaşık %4,5'ini ve kamyon satışlarının %1,2'sini temsil ediyor. Yoğun kentsel alanlar gibi hükümetlerin toplu taşımadan kaynaklanan emisyonları azaltmayı taahhüt ettiği yerlerde, elektrikli otobüs satışlarının daha yüksek paylara ulaştığı da görülüyor; örneğin Finlandiya'da elektrikli otobüs satışlarının oranı 2022'de %65'in üzerinde gerçekleşmiş. Dünya çapında toplam 27 devlet, 2040 yılına kadar %100 ZEV otobüs ve kamyon satışlarına ulaşma sözü vermiş durumda ve hem Amerika Birleşik Devletleri hem de Avrupa Birliği, ağır hizmet araçları için daha güçlü emisyon standartlarını devreye alıyorlar. Bu sebeple ağır vasıtaların elektrikli hale getirilmesine yönelik eğilimin hızlandığı gözleniyor. Çin, elektrikli kamyon ve otobüslerin üretim ve satışında hakimiyetini sürdürüyor. 2022'de Çin'de 54.000 yeni elektrikli otobüs ve tahmini 52.000 elektrikli orta ve ağır hizmet kamyonu satıldı; bu, Çin'deki toplam satışların sırasıyla %18 ve %4'ünü ve küresel satışların yaklaşık %80 ve %85'ini temsil ediyor. 2022 yılında yaklaşık 220 elektrikli ağır hizmet aracı modeli pazara girdi ve toplam sayı 100'ün üzerinde OEM tarafından sunulan 800'ün üzerinde modele ulaştı. Avrupa pazarındaki satışlara bakarsak satış olarak  en önde gidenlerden bir tanesinin
gösteren bir firma oluyor.

RENAULT TRUCKS

Volvo'nun bir parçası olan Renault Trucks, 2010 yılında Maxity küçük kamyonunun elektrikli versiyonunu satmaya başladı. Renault Trucks, üç elektrikli Renault Midlum prototipi ve daha sonra 2012 ile 2016 yılları arasında birkaç yıl boyunca farklı müşteriler (Carrefour, Nestlé, Guerlain) tarafından gerçek koşullarda test edilen bir Renault D ile ağır hizmet kamyonları üreten ilk şirket oldu.

Renault Trucks, ağır hizmet için tamamen elektrikli ürün gamının tüm modellerini Kasım 2022'de müşterilerin beğenisine sunmuş. Bölgesel dağıtım ve inşaata yönelik Renault Trucks E-Tech T ve C modelleri, 2023'ten itibaren firmanın Fransa'da Bourg-en-Bresse kentindeki  fabrikasında seri olarak üretiliyor.

TRATON

Traton Group (eski adıyla Volkswagen Truck & Bus AG) olarak bilinen Traton SE, Volkswagen Grubu'nun bir yan kuruluşudur ve MAN, Scania, Navistar ve Volkswagen Caminhões e Ônibus markalarıyla dünyanın en büyük ticari araç üreticilerinden biridir. Şirketin ayrıca RIO markalı dijital hizmetleri de bulunmaktadır. Grup 2020 yılında dünya genelinde yaklaşık 190.200 araç sattı. Türkiye’de Ankara’daki fabrikalarında sadece otobüs üretseler de ürün yelpazelerinde hafif, orta ve ağır hizmet kamyonlarının yanı sıra kamyonetler de yer alıyor. bu grubun önemli markalarından SCANIA ürün gamında uzun mesafeli taşımacılık için şarj edilebilir hibrit çözümünü öneriyor. 45 kilovatlık batarya ile 60 kilometreye kadar elektrikli menzil veren bu çözümün yanı sıra Fulya elektriğini bölgesel taşımacılığa önerilen modelleri de var. bu modellerde 3 yüzden 600 kilowatt a kadar kapasite ifade edilen bataryalarıyla yine 250 400 km arasında bir menzil vadediliyor. bu kamyonların taşıma kapasitesinin araç ağırlığıyla toplamda 72 tona kadar çıktığını belirtmemiz lazım. L ve P serisi sabit formatta sunulan tamamen elektrikli Scania kamyon, yaklaşık 310 beygir gücüne eşit olan 230 kilowatt (kW) elektrik motoruna güç sağlamak için 165 veya 300 kilowatt saat (kWh) batarya paketiyle sunuluyor. 165 kWh için beş batarya paketi , 300 kWh için dokuz batarya paketi kullanılıyor. İçten yanmalı motor olmadığıdan bir batarya motor bölgesine yerleştiriliyor ve geri kalan dört veya sekiz batarya ise şasinin içerisine yerleştiriliyor. 300 kWh formatında tek şarjla 250 kilometreye kadar menzil sağlanabiliyor.

E-FORCE ONE

Ocak 2014'te İsviçre markası E FORCE, değiştirilebilir bataryaya sahip 16 tonluk bir elektrikli kamyon projesine başlamış. Projeye göre aracın tavanında 18 metrekarelik fotovoltaik paneller yer alarak elektrik enerjisi ihtiyacının bir kısmını karşılamayı planlamışlar. Kamyonun bataryası 300 kWh kapasiteye sahip şekilde tasarlanmış. Mevcut durumunda güneş panelleri ve rejeneratif frenleme sisteminin (frenleme esnasında tekerleklerin kinetik enerjisini yani dönme hareketinin enerjisini geri kazanan sistem) toplam enerji ihtiyacının yüzde 23'ünü sağlamakta olduğu bildiriliyor. Aracın bir şarj ile toplam menzili 240 kilometre olarak verilmiş, enerji tüketimiyse 100 km'de 130 kWh olarak tanımlanmış. Kamyonun bir Iveco Stralis şasisine dayanıyor; ağırlığı 8 ton, brüt ağırlığı 18 ton ve maliyeti 380.000 İsviçre frangı olarak veriliyor. Bu fiyat seviyesiyle eldeki dizel versiyonuna göre yaklaşık iki kat daha pahalı olarak satılıyor. Kamyonun işletme fiyatı 100 kilometrede 10 franktır; bu, 100 kilometrede 50 frank olan dizel versiyonundan çok daha düşüktür. Kamyonda 120 kWh kapasiteli ve 1300 kg ağırlığa sahip iki adet LiFePO4 batarya bulunuyor ve bu batarya toplam 10 dakika içinde değiştirilebiliyor.