Ümit BATMAZ & KLASİK ANLAMIYLA ELEKTRİKLİ ARAÇLAR VE ÇİN JEOPOLİTİĞİ – 9

Olası Batı Hamleleri – Yeni Teknolojiler

Batılı otomobil üreticilerini ve tabii batarya imalatçılarının geride kaldığı alanın bu ürünlerin teknolojisinin geliştirilmesi olduğunu unutmamak gerekir. Bu nedenle Avrupalı veya Amerikalı imalatçıların teknoloji farkını kapatmaları için yapacakları eylemleri sıralamıştık. Son olarak bu farkı kapatmanın ötesinde, bir de öne geçebilme imkanı var mıdır konusunun da ele alındığını biliyoruz. Sadece lityum-iyon değil ancak farklı kimyalara sahip enerji depolama imkanlarının geliştirilmesi için çalışmalar yürütülüyor. Bunların başarı şansının gerçeğe dönmesi en iyi olasılıkla 10 seneyi bulacaktır. Ancak sonrasında enerji denklemini değiştirebilirler.

• Yeni batarya teknolojileri geliştirilmesi

Buraya kadar olan girişimler elektrikli araç konusunda AB ve ABD’nin geride oldukları gerçeğini kabullenerek arayı kapatmak için yapmakta oldukları eylemleri özetlemektedir. Ancak bir sonraki aşamada, yani yeni teknolojilerle öne geçebilmek için de söz konusu hükümetlerin girişimlerde bulunmaktadırlar. Yine Battery-news internet sitesinin yayınladığı kamuya açık bilgilere göre gerek ABD gerekse AB ama aynı zamanda Çin batarya konusunda yeni teknolojileri geliştirmek için onlarca girişimi desteklemektedirler. Bu noktada en dikkat çekici konu ABD’nin diğer iki rakibinin çok ötesinde sayıda girişime sahip olmasıdır.

Geliştirilmekte olduğu bilinen iki yeni teknolojinin umut verici sonuçlarla ilgili haberleri duyulmaktadır. Bu iki teknolojinin ilki kobalt ve nikel içermeyen Lityum-Demir-Fosfat bataryalar (LFP) bataryalardır. Bu tarz bataryalar daha ucuza mal edilmektedirler. Ancak enerji yoğunlukları daha düşük olduğundan otomobillerde kullanımında sıkıntı oluşmaktadır. Düşük enerji yoğunluğu sebebiyle aynı seviyede enerji elde etmek için araç içerisine geometrik boyut olarak daha büyük bir batarya konulması gerekmektedir. Zorluklarına karşın LFP teknolojisinin kullanımının yaygınlaşma eğilimi gösterdiği de görülmektedir. 2024 yılbaşı itibarıyla dünya pazarlarında 34 model otomobil LFP batarya ile pazara sürülmüştür.[i] Bu modellerin 20 adedi Çin menşeili modeller olsa da 14 adedi de diğer ABD ve AB menşeili modellerdir. Dolayısıyla yakın gelecek için ümit verecek nitelikte olan bir teknoloji olduğu söylenebilir.

Diğer ümit veren teknoloji ise lityum-iyon bataryalardaki kritik mineralleri sodyumla değiştiren sodyum-iyon batarya teknoloji olarak öne çıkmaktadır. IEA’nın yayınladığı Global Energy Outlook 2024 kitapçığında verilen bilgilere göre sodyum-iyon bataryaların, batarya fiyatlarını % 20 kadar daha aşağıya çekmesi bekleniyor. Bu teknolojiyi de geliştirenler ABD ve AB firmaları olsa da mevcut üretim kapasitesinin Çin’de yerleşik durumda olduğunu vurgulamak gerekmektedir.

IEA’nın raporuna göre, bugün itibarıyla lityum kimyasına sahip bataryalar toplam üretimin sadece %60'ını oluştururken, metal-hidrojen, redoks akışı, katı hal ve sodyum iyon piller gibi ortaya çıkan yeni teknolojilerin payı %25'in üzerine çıkarak yükselmektedir. Ancak burada söz konusu batarya imalatı sadece otomobil amaçlı değildir, aynı zamanda uzun süreli enerji depolama imkanları da dahil edilmiştir.

Son olarak, başka bir gelişim seçeneği: arabaların boyutunu ve ağırlığını azaltmak olarak önerilmektedir. Sonuçta bir otomobil ne kadar ağırsa, hareket etmek için o kadar fazla enerjiye gereksinim duyar ve bu nedenle yeterince güçlü bir bataryaya sahip olmak için daha fazla minerale ihtiyaç duyar. Tesla Model Y, Renault Twingo'dan iki kat daha ağırdır. Bu nedenle Tesla Model Y, Renault Twingo’ya göre iki kat daha fazla elektrik enerjisi kullanmaktadır. Bu nedenle de Tesla’nın bataryası 5 kat daha fazla kritik mineral içermektedir. Ancak bağımlılıktan kurtulmak ve elektrikli otomobili daha çekici hale getirmek için, tüketicilerin ve üreticilerin zihniyetinde büyük bir değişiklik gerekecektir.

Şekil 9 -Battery-News.de internet sitesinde yayınlandığı haliyle dünyadaki yeni batarya teknolojisi geliştirmeye yönelik faaliyetlerin harita üzerinde özetlenmesi

[i] https://evdb.nz/ev-battery Which Cars Have LFP Batteries? An increasing number of EVs have LFP batteries. Yayın Tarihi : 30 Kasım 2024, Konsültasyon Tarihi : 08/12/2024