ÜMİT BATMAZ & KLASİK ANLAMIYLA ELEKTRİKLİ ARAÇLAR VE ÇİN JEOPOLİTİĞİ – 8
Olası Batı Hamleleri – Geri Dönüşüm Teknolojileri
Batılı ülkelerin batarya teknolojilerindeki arayı kapamak için yapmakta oldukları hamleleri incelemeye devam ediyoruz. Bu hamleler sadece imalat anlamında bataryayı ve komponentlerini madenden elde etmek olarak düşünülmemelidir. AB ve ABD’de kanun koyucular aynı zamanda iklim değişikliği ve endüstrinin çevreye verdiği zararı engellemek ve geri döndürebilmek için de mesai harcamaktadırlar. Bu sebeple eldeki ürünlerin çöp niteliğinden çıkarılıp ham madde haline dönüştürülmesi öne çıkmaktadır. Elektrikli otomobil ve batarya sektörünün bu anlamda kanun koyucunun taleplerine yanıt vermek için çok büyük bir potansiyeli bulunmaktadır.
- Batarya geri dönüşümü teknolojilerinin yenilenmesi ve yerinde geri dönüşümle hammadde tedariğindeki baskıyı kaldırmak
Şekil 8- Avrupa coğrafyasında Mayıs 2024 itibarıyla mevcut ve gerçekleşme aşamasında olan lityum-iyon batarya geri dönüşüm endüstriyel kapasitelerinin haritası. Kaynak : https://battery-news.de/batterierecyling/
Gerek ABD gerek Avrupa Birliği ham madde tedariğinde deki sıkıntıyı tespit ettikleri için ama aynı zamanda karbon emisyonları konusunda ekonomik dönüşümü gerçekleştirmek adına kullanılmış bataryaların tamamıyla geri dönüştürülmesini hedeflemektedir. Bununla ilgili yasal düzenlemeler kullanılmış bataryaların gerek ikinci kullanım alanı için gerekse de geri dönüşümdeki etkinliklerin sorumluluğu paylaşımında tamamlanmıştır. Avrupa sınırları dışına çıkamayacak olan bataryaların geri dönüşümü içinde Avrupa Birliği üyeleri içinde yoğun biçimde teşvikli veya teşviksiz yatırımlar sürmektedir. Battery-news internet sitesinin yayınladığı kamuya açık bilgilere göre halen Avrupa faal durumda 260.000 ton yıllık geri dönüşüm kapasitesi bulunmaktadır.[i] Bu mevcut kapasiteye, yeni yatırımlarla 2030 yılına kadar 750.000 ton ek yıllık kapasitenin eklenmesi beklenmektedir. Bu şekilde Avrupa’daki toplam batarya geri dönüşüm kapasitesinin 1.000.000 ton yıllık imkana ulaşmasının yolu açılmaktadır. Fikir vermesi açısından bir ortalama otomobil bataryasının 300 kg. olduğu düşünülebilir. Bu durumda 2030 yılındaki geri dönüşüm kapasitesinin 3.500.000 adet araç bataryasına denk geleceği hesaplanmaktadır. 2024 yılında yaklaşık bu civarda elektrikli araç satılması beklenmektedir. Dolayısıyla bu kapasite 2030 için yeterli görünse de, gelecek yıllarda bu kapasitenin en 5 katına çıkması beklenmelidir. Bu vesileyle Avrupa Birliği hammadde tedariğinde bağımsız olabilmenin yanısıra hammadde tedariğinin yaratacağı karbon emisyonunu da sınırlamayı başarabilecektir. Benzer yönelim ve çalışmaların ABD’de de yapılmakta olduğu bilinmektedir. Ancak burada batarya geri dönüşüm kapasitesinin gelişimine paralel olarak, altı çizilmesi gerekli olan bir nokta daha vardır. Mevcut geri dönüşüm tekniklerinin ekonomik olarak ve karbon emisyonu açısından verimli olduklarına dair etüdlerin tekrar elden geçirilmesi gerekmektedir. Bu tür etüdlerin yeni batarya geri dönüşüm teknolojilerine yol açmaları büyük bir olasılık olarak belirmektedir.
Batarya geri dönüşümü için birçok araştırma ve etüt ilgililer için araştırma kuruluşları tarafından sağlanıyor. Bu kuruluşlardan bir tanesi olan CES – Cırcular Energy Storage firmasının raporlarına göre, atık lityum-iyon bataryalar ve üretim hurdaları büyük bir pazar potansiyeli içeriyor. 2030 yılına kadar, atık bataryalardan yaklaşık 125.000 ton lityum karbonat eşdeğeri (LCE), 35.000 ton kobalt ve 86.000 ton nikelin geri kazanılabileceği tahmin ediliyor. Buna ek olarak, üretim verimliliği ve hacmine bağlı olarak 400.000 ile 1 milyon ton arasında üretim hurdası da bu geri kazanıma eklenebilir olarak değerlendiriliyor. Dün bu atıkların değerlendirilmesiyle dünya çapında 6 milyar dolarlık bir pazarın oluşması bekleniyor. Buna ek olarak bir de otomobillerden çıkan bataryaların ikinci hayat tabir edilen sabit batarya donanım olarak uygulanması imkanı da mevcut. Bu ikinci uygulama oldukça büyük ilgi uyandırıyor. Büyüyen geri dönüşüm eğilimi, sektörün sürdürülebilirlik ve kaynak verimliliği odaklı dönüşümüne işaret ediyor.
Batarya geri dönüşümü konusunda Türkiye'de ve Romanya'da çeşitli girişimler bulunmaktadır. Ancak bugün itibariyle her iki ülkenin de geri dönüştürülmek için toplanmış batarya miktarı konusunda önemli sorunları bulunmaktadır. Romanya açısından kullanılmış bataryaları Batı Avrupa'dan kendi topraklarına taşıyarak burada geri dönüştürmek olası görünmektedir. Bunun ekonomik ve çevresel etütlerinin yapılmakta olduğu bilinmektedir. Elektrikli araç batarya geri dönüşümünün Romanya açısından gelecekte önemli bir gelir kapısı oluşturması beklenmelidir. Türkiye'de durum biraz daha farklıdır. AB üyesi olmayan Türkiye kullanılmış bataryaların ithalatı konusunda önemli zorluklarla karşılaşmak durumundadır. Dolayısıyla Türkiye'deki batarya geri dönüşüm sektörünün ülkenin kendi iç dinamiklerine bağlı olarak gelişmesi beklenir. Bunun için de mevcut tesislere ve yeni girişimlere hem teknoloji geliştirmeleri hem de kullanılmış bataryaya erişimleri konusunda kamu desteği kaçınılmaz görünmektedir.
[i] https://battery-news.de/batterierecyling/ Yayın Tarihi : 31 Mayıs 2024, Konsültasyon Tarihi : 08/12/2024
