ÜMİT BATMAZ & Batarya geri dönüşümüyle ilgili gelişmeler - 09
Avrupa Komisyonu Neler Yapıyor?
Aralık 2024’de yayınlanan bir rapora göre, Avrupa 2030'da iki milyon elektrikli araç (EV) imalatı için yeterli olacak kadar lityum iyon batarya malzemesini geri dönüştürebilir deniyor. Ancak Reuters’dan Philip Blenkinsop imzalı habere göre enerji maliyetleri ve finansal destek eksikliği, bunun gerçekleşme olasılığının düşük olduğunu düşündürtüyor. Bilindiği gibi 27 ülkeden oluşan Avrupa Birliği sürdürülebilir rekabet gücünü artırmak için, yeşil ve dijital geçişi bir ekonomiyi hedefliyor. Bunun için ihtiyaç duyduğu lityum ve kobalt gibi malzemelerde Çin'e olan bağımlılığı ise stratejik olarak dikkat çekecek seviyelere ulaşmış durumda.
2023 yılında yayınlanan AB batarya yönetmeliği, endüstriyel bataryaların Ağustos 2klöoö031'den itibaren lityumda %6, nikelde yine %6 ve kobaltda %16 seviyesinde minimum geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmiş olmasını zorunlu kılıyor. Aslında 2036’dan sonra bu payları daha da yukarıya çekiyor. Temiz bir ulaşım ve enerji alanında kâr amaci gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olan olan T&E, Avrupa'daki eski bataryaların ve dev anası batarya fabrikalarının (gigafactory dedikleri) hurdalarının 2030 yılına kadar lityumun %14'ünü, nikelin %16'sını ve kobalt talebinin dörtte birini karşılayabileceğini ve 2036 hedeflerine uygun tedariğin büyük ölçüde Avrupalı yerel kaynaklardan sağlanabileceğini hesaplıyor.[i] Eğer bu gerçekleşirse Avrupa yerel olarak geri dönüştürülmüş batarya malzemeleriyle 1,3 milyon ila 2,4 milyon Tekrar otomobil bataryası imal edebilme imkanına kavuşabilir. Ve yine T&E’nin hesaplarına göre sadece Avrupa’daki geri dönüşüm hedefinini tutturulması 2040 yılına kadar küresel olarak 12 yeni maden inşa etme ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Raporda, geri dönüştürülmüş lityumun Avustralya'daki ekstraksiyon ve Çin'deki rafineriye kıyasla karbon emisyonlarının neredeyse beşte birini tasarruf edebileceği belirtiliyor.
Buraya kadar haberlerin olumlu olduğunu görüyoruz. Ne var ki bu hedeflerin tutturulması hiç de kolay görünmüyor. Zorluklar bir çok kademeden oluşuyor. Öncelikle Avrupa Birliği içerisindeki mevcut batarya geri dönüşüm kapasitesi 2030 için gerekli olacağı hesaplanan değerlerin onda biri seviyesinde görünüyor. Yani hedeflerin tutturulması için yoğun biçimde yatırım yapılarak kapasitenin 10 katına çıkarılması gerekiyor ve bunun sadece 5 yıl içinde gerçekleştirilmesi bir zorunluluk haline dönüşmüş durumdadır. Durum bu oluncq geçtiğimiz yıllarda Avrupa çapında hedefleri karşılamak iddiasıyla 30'dan fazla kurtarma projesi açıklandı veya inşasına başlandı. Fakat gelinen noktada enerji maliyetleri ve teknik uzmanlık veya finansal destek eksikliği sebepleriyle, bu girişimlerin neredeyse yarısının belirsiz bir konuma sürüklendiğini yine aynı raporda okuyabiliyoruz.
Bu durumdan hareket eden Avrupa Komisyonu, 2025'in başlarında, 170 başvuru aldıktan sonra, finansmana erişimden ve daha kısa izin sürelerinden yararlanabilecek madencilik, işleme veya geri dönüşüm projelerinin bir listesini sunmayı planlıyor. İşte burada geri dönüşüm projelerine ayrılacak kaynak miktarının yanısıra verilecek öncelik önem taşıyacaktır. İmalat için yoğun yatırımların olduğu Kuzet Batı Avrupa bölgesinden ziyade, Doğu Avrupa’da Romanya, Bulgaristan ve Polonya’nın bu tür yatırımlar için ucuz yatırım maliyetiyle daha çok çekici olması olasılığı da bulunuyor.
[i] https://www.transportenvironment.org/articles/recycling-battery-metals-could-supply-up-to-a-quarter-of-europes-electric-cars-by-2030-study : 12 Aralık 2024, Alina Racu & Julia Poliscanova, From waste to value : Why battery recycling is Europe’s chance for resource sufficiency and a low-impact supply chain
