Ümit Batmaz & ABD VE AB’DEN GELEN ELEKTRİKLİ ARAÇ İTHALAT VERGİLERİ ARTIŞI VE ETKİLERİ
Bu yazımızda yine Avrupa Komisyonu tarafından getirilen elektrikli araç ithalatına yönelik yeni vergi düzenlemesini ele almaya devam ediyoruz. Öncelikle son durumun ne olduğunu hatırlatalım. Avrupa Komisyonu son aldığı bir kararla 1 Temmuz 2024’den geçerli olmak kaydıyla Çin menşeili elektrikli araçlara uygulanan gümrük vergisini %10’dan %50 seviyesine yükseltti. Bu karar geçtiğimiz ay ABD’de Biden yönetimi tarafından Çin’den gelen elektrikli otomobillere yönelik %100’e çıkartılan gümrük vergilerinin peşinden geldi. Uzun zamandır konuşulan ticaret savaşlarının bir başka bölümüne geçiyoruz anlaşılan. Avrupa Komisyonunun son kararları otomobil piyasasına yön vermek anlamında çok kritik bir noktada yer alıyor.
Aslında bu kararlar hızlı şekilde alınmış değilller, 4 Ekim 2023'te Avrupa Komisyonu, AB'nin Çin'den akülü elektrikli araç (BEV) ithalatına yönelik AB anti-sübvansiyon soruşturmalarının başlatılmasına ilişkin kararını açıklamıştı. Bildiri en üst düzeyden Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından 13 Eylül 2023'teki Birliğin Durumu Konuşması sırasında duyurulmuştu. Leyen, "küresel pazarın daha ucuz elektrikli araçlarla dolup taştığını" ve fiyatlarının "yapay olarak düşük tutulduğunu" düşündüklerini belirtmişti. AB Komisyonu 'büyük devlet sübvansiyonları'na dikkat çekmişti. Komisyon soruşturmasını, AB'nin Çin'den elektrikli araç (EV) ithalatındaki artışa bağlamıştı. Değerlendirmede Çin’in elektrikli otomobil ihracat pazarlarının tümü incelenmiş ve Avrupa pazarına özellikle yüklenildiği belirlenmişti. Yazımızda göreceğiniz grafik bu gerçeği açıkça ortaya koyuyor.
Avrupa Komisyonu neden Çin'den BEV ithalatını araştırma gereği duydu ?[i]
4 Ekim 2023'te Avrupa Komisyonu, AB'nin Çin'den bataryalı sadece elektrikli araç (BEV) ithalatına yönelik sübvansiyon karşıtı soruşturmaları resmi olarak başlattı. Amaç, Çinli BEV ihracatçılarının rekabet avantajının gerçek olup olmadığını ve ayrıca Çin'den yapılan elektrikli otomobil ithalatının, Avrupa Birliği içerisinde yeni yeni geliştirilmeye çalışılan bataryalı otomobil endüstrisinin büyümesine tehdit olup olmadığını tespit etmek olarak açıklanmıştı. Aslına bakarsak soruşturmanın tetiklenmesine sebep olan noktanın Çin’in ihracatının temelde Avrupa pazarına odaklı olması olarak görülüyor. 1 numaralı grafikte de görüleceği gibi 2019 itibarıyla elektrikli otomobil ihraç etmeye başlayan Çin, tüm dünya pazarlarına bu ürünleri gönderiyor. Ancak satışın artış hızına baktığımızda Avrupa Birliği’ne çok keskin bir yoğunlaşma olduğunu görebiliyoruz. 2022’de Çin'in elektrikli araç ihracatının toplam değeri 12 milyar doları bulduğunda bunun 9 milyar dolarının Avrupa pazarlarına yönelik olduğunu bir numaralı grafikte okuyabiliyoruz. Dolayısıyla Komisyon, Çin'in kendine özel sebeplerle Avrupa'yı hedef aldığını düşündürecek veriyi buradan elde ediyor. Buna ek olarak Avrupa Komisyonu elektrikli araç ithalatında Çin’den gelen ürünlerin fiyatlarının Avrupa Birliği ülkelerinde yapılan benzer ürünlere göre %20 daha düşük olduğu iddiasını da ele alınıyor. Buna karşın Çin’den ithalatı savunan bazı kesimler, bu fiyat avantajının Çin'deki batarya arz fazlasının yansıması olabileceğini belirtiyorlar. Allianz, AB otomobil endüstrisinin Çin rekabeti nedeniyle net kardaki potansiyel yıllık kaybının 2030 yılına kadar 7 milyar Euro'nun üzerinde olacağını öngörüyor. Geçtiğimiz aylarda Amerika Birleşik Devletleri Çin'den yapılan elektrikli araç ithalatının%100 vergi getirmişti. Bilmeyenler için haber vermiş olalım; Amerika Birleşik Devletleri'nin kısaca CHIPS yasası adıyla 2022’de Joe BIDEN imzasıyla devreye aldığı teşvik miktarı 52 milyar dolar tutarındadır. Aynı şekilde Avrupa Birliği de 2022’de toplam 42 milyar euro'luk bir paketi çip üretimi için devreye almıştır.
Amerika Birleşik Devletleri CHIPS ve Bilim Yasası
CHIPS ve Bilim Yasası, Amerika Birleşik Devletleri Kongresi tarafından çıkarılan ve 9 Ağustos 2022'de Başkan Joe Biden tarafından yasalaştırılan bir federal yönetmeliktir. Yasa, Amerika Birleşik Devletleri topraklarında gerçekleştirilecek yarı iletken araştırma ve üretim faaliyetlerini arttırmak için yaklaşık 280 milyar dolarlık yeni finansmana izin veriyor ve bunun için 52,7 milyar dolar tahsis ediyor. Yasa, Amerikan tedarik zinciri esnekliğini güçlendirmek ve Çin'e karşı koymak amacını güttüğünü belirtiyor. ABD topraklarında çip üretimi için 39 milyar dolarlık sübvansiyonun yanı sıra üretim ekipmanı maliyetleri için %25 yatırım vergisi kredisi ve yarı iletken araştırma ve işgücü eğitimi için 13 milyar dolar içeriyor. Sadece elektronik yogayı değil başka bilim alanlarını da desteklemeyi amaçlayan bu yasa, insanlı uzay uçuşu, kuantum hesaplama, malzeme bilimi, biyoteknoloji, deneysel fizik, araştırma güvenliği, sosyal ve etik hususlar, işgücü geliştirme ve çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık çabalarını ilerleten bilim ve teknolojideki kamu sektörü araştırmalarının genel ekosistemine 174 milyar dolar yatırım yapılmasını öngörüyor.
Yasanın bir bütün olarak resmi bir kısa başlığı yoktur, ancak kendi kısa başlıklarına sahip üç bölüme ayrılmıştır: Bölüm A, 2022 CHIPS Yasasıdır (burada CHIPS, "Yarı İletkenler Üretmek için Yararlı Teşvikler Yaratmak" anlamına gelen ingilizce "Creating Helpful Incentives to Produce Semiconductors" ifadesinin baş harflerinden oluşan kısaltmayla elde edilir) ; Bölüm B, Araştırma ve Geliştirme, Rekabet ve İnovasyon Yasasıdır; ve Bölüm C, 2022 Yüksek Mahkeme Güvenlik Finansmanı Yasası olarak adlandırılır.
Analistler, Mart 2024'e kadar, yasanın 25 ila 50 ayrı potansiyel projeyi teşvik ettiğini ve toplam öngörülen yatırımların 160-200 milyar dolar ve 25.000-45.000 yeni iş olduğunu tahmin ediyor. Bununla birlikte, bu projeler, bürokratik engeller ve vasıflı işçi sıkıntısı nedeniyle, hem inşaat aşamasında hem de kalıcı yeni işçilerin %40'ının iki yıllık teknisyen derecelerine ihtiyaç duyacağı ve %60'ının dört yıllık mühendislik derecelerine veya daha yüksek derecelere ihtiyaç duyacağı operasyonel/üretim aşamasında tamamlandıktan sonra hibe almada gecikmelerle karşı karşıyadır.
[i] https://techhq.com/2022/08/the-us-finally-passed-the-long-awaited-chips-act-what-happens-next/ 2022 Çip ve Bilim Yasası, ABD silikon üretim çabalarını desteklemek için ve benzer çabalara yatırım yapan şirketler için 52 milyar ABD dolarından fazla destek sağlıyor. Şüpheciler, yasanın Çin'in sektördeki etkisini etkisizleştirmek için yeterli olup olmadığından ve ABD'nin Asyalı üreticilerin hakim olduğu bir pazarda rekabet edip gideceğinden emin değillerdi. 2022’den günümüze geldiğimizde yasanın etkilerinin ne olduğunu bir başka yazımızda ele alacağız.
[i] https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_ATA(2023)754553
[ii]https://techhq.com/2022/02/european-chips-act-eu-unveils-multi-billion-dollar-funding-to-boost-production/ Avrupa Çip Yasası ayrıca herhangi bir tedarik zinciri kesintisini öngörmek, hazırlamak ve bunlara yanıt vermek için önlemler içerir. 42 milyar Euro'luk yasa, Çin ile rekabet gücünü artırmayı amaçlayan 52 milyar ABD Doları tutarındaki ABD Çip Yasasını yansıtıyor. Uzun vadeli hedef, AB'nin mevcut yarı iletken pazar payını 2030 yılına kadar ikiye katlayarak %20'ye çıkarmaktır.
