‘Türkiye, uluslararası gaz tedarik merkezi oluyor’
*Türkiye, Romanya ve Bulgaristan'a gaz ihracat sözleşmelerinin uygulanmasının başlaması ihtilaflı bölge Transdinyester’i Moldova ve Romanya’ya bağımlı hale getirecek
Romanya’nın ciddi gazetelerinden Adevarul’dan Gabriel Niţulescu’nun haberine göre OMV Petrom ile yapılan sözleşme günlük 4 milyon metreküpe kadar doğal gaz tedarikini kapsıyor.
1 Ekim'den itibaren Türk petrol ve gaz şirketi Botaş, boru hatları aracılığıyla Romanya ve Moldova'ya gaz ihracat sözleşmelerinin uygulanmasına başlıyor.
Basın servisinin bildirdiğine göre taraflarla anlaşmalar sırasıyla 27 ve 28 Eylül tarihlerinde imzalandı.
Rumen petrol şirketi OMV Petrom ile yapılan sözleşme, günlük 4 milyon metreküpe kadar doğal gaz tedarikini kapsıyor. Anlaşma 31 Mart 2025'te sona eriyor. Taraflar, yakıt tedariğinin yanı sıra enerji kaynaklarının temini, depolanması ve üretimi ile yeşil enerji kullanımı alanlarında da işbirliğinin geliştirilmesi konusunda mutabakata vardı.
MOLDOVA İLE ANLAŞMA
Botaş ile enerji şirketi East Gas Energy Trading'in genel müdürü Nikolai Gaborak arasında Moldova'ya gaz tedarikine ilişkin anlaşma imzalandı. Sözleşme, şirkete günde 2 milyon metreküp gaz tedarik edilmesini içeriyor.
Botaş anlaşmanın kapanış tarihini açıklamadı.
Böylece Botaş, Avrupa yönünde Yunanistan, Bulgaristan, Romanya ve Macaristan'a gaz tedarikine yönelik sözleşmeler imzaladı. Şirkete göre, bu tür anlaşmalar ülkenin uluslararası gaz ticaretinin merkezi olma hedefini yerine getiriyor.
Öte yanda Enerji Günlüğü’nün haberine göre Romanyanlı Transgaz, Moldova'nın ulusal gaz sistemini Gazprom'dan devralmak üzere anlaşma imzaladı.
Romanyalı Ulusal Gaz İletim Şirketi Transgaz (The National Gas Transmission Company SA), Gazprom’un Moldova ve Transdinyester'deki altyapısını devralmak üzere, Gazprom ile anlaşma imzaladı.
Gazprom, Ukrayna Rusya Savaşının başlamasının ardından Avrupa Birliği (AB) mevzuatıyla uyumlu işleyen Moldova mevzuatına uymayı reddettiği için Moldova’daki altyapı yatırımlarını satışa çıkarmıştı.
Romanya doğalgaz konusunda hem kendi ihtiyacını karşılayabilecek şekilde yerli üretimiyle hem de iletim ve dağıtım sistemiyle tam egemenliğe sahip bir ülke. Kuzey Atlantik Paktı (NATO) ve AB saflarında yer alan Romanya’nın Ulusal Gaz İletim Şirketi Transgaz, Gazprom’un Moldova’daki bütün varlıkları ile tüm operasyonlarını 19 Eylül 2023 itibarıyla devraldı.
Transgaz’ın Gazprom’un Moldova’da sahip olduğu altyapıyı devralmasının, uluslararası piyasada da bazı etkiler yaratması bekleniyor.
1992 yılında imzalanan ateşkes anlaşmasından bu yana tek taraflı olarak bağımsızlık ilan eden ve fiili olarak bağımsız bir ülke olan Transdinyester, Ukrayna ile Moldova sınırı boyunca uzanan kuşakta konumlanıyor ve Transgaz’ın devir sözleşmesini imzalamasıyla, gaz konusunda büyük ölçüde Moldova ve Romanya’ya bağımlı hale gelecek.
Öte yandan alternatif doğalgaz iletim hatlarının devreye girmesiyle önemi azalan ve Türkiye ile Ukrayna arasında, Yunanistan ve Kuzey Makedonya'ya da bağlanarak doğalgaz taşıyan Trans Balkan Doğalgaz Boru Hattı, yeniden önem kazanmaya başlayabilir.
Trans Balkan Boru Hattı, Gazprom tarafından Balkan ülkeleri üzerinden Türkiye'ye gaz sevkiyatı için kullanılıyordu.
RUMEN YAZARIN YORUMU
Botaş- OMV Petrom’un uygulanmaya başlayan anlaşması Romanya’da da çeşitli yorumlara vesile oldu. Adevarul gazetesi yazarı Cristian Unteanu konuyla ilgili 2 Ekim tarihli yorumunda şu ifadeleri kullanıyor:
“Bize gelince, OMV-Petrom'un Türk şirketi Botaş'la yaptığı ve Rusya ve Azerbaycan'dan devrelere gelen kışlık gazları bize garanti eden sözleşmeyi bugün işler hale getirdiğimiz için mutluyuz. Hayat bu, biz nazikçe diğer tarafa bakıyormuş gibi yapıyoruz ve Dambovi'nin siyasetini öğrencilere öğretilen ilkelerin asil düzeyine bırakıyoruz.
Ancak Erdoğan'ın başlattığı hamlelerin tek bir açıklamasının olabileceği bir dünyada yaşamıyoruz. Avrupalıların ve Amerikalıların halihazırda tam destek aldıklarını söyledikleri HİNDİSTAN-ORTA DOĞU-AB Koridoru (haritaya bakınız) projesinin yarattığı gerilim de var. Erdoğan'ın o vesileyle Türkiye olmadan stratejik koridor olamayacağını söyleyen sözlerini hatırlayarak
Kendi koridorunu dayatmak için kim ve hangi silahlarla savaşacak ki bu aslında muhtemelen Yeni İpek Yolu ve BRICS+ anlaşmalarının bir parçası olarak tüm güney bölgesi (deniz ve kıta) üzerinde stratejik kontrol elde etmek anlamına gelecektir. Veya, eğer o bölgedeki devletlerin istihbarat teşkilatlarıyla organik olarak bağlantılı olan diğer kaynaklar haklıysa, planların birleştirilmesi ve daha önce bahsettiğimiz merkezi koridorların bir araya getirilmesi konusunda piyasa testleri yoluyla (OPEC dahil) aslında hiçbir çalışma yapılmıyor. Artı bu üçü, tabiri caizse "Büyük Güney" kavramının bir parçası mı?
Erdoğan'ın bildiği ve onu yola devam etmeye motive eden şey bu mu? Ve eğer AB yakınlaşmasının yaklaşık denkleminden kesin olarak çıkarsa, hangi doğrudan güvencelerle nereye girecek?”
Rumen yazar AB- Türkiye ilişkilerini değerlendirdiği yazısında ilginç harita ve fotoğraflara da yer veriyor.
“ENERJİDE LİDER ÜLKE ROMANYA”
Öte yandan Romanya Enerji Bakanı Sebastian Burduja, Abu Dabi'deki ADIPEC etkinliğinde hükümetlerin şirketlere enerji alanında kalkınma ve yatırım için gerekli koşulları sağlaması gerektiğini vurguladı. Bakana göre diğer devletler artık Romanya modelinden ilham alıyor.
Rumen Bakan pazartesi günü Birleşik Arap Emirlikleri Enerji Bakanı Suhail Mohamed Faraj Al Mazrouei'nin daveti üzerine bulunduğu Abu Dabi'de dünyanın enerji sektörüne adanmış en büyük etkinliği olan ADIPEC 2023'ün açılış törenine katıldı. Dünyanın dört bir yanından 160.000 enerji uzmanı, 2.200'den fazla şirketin lideri ve 40'ı aşkın bakanın bulunduğu etkinlikteki konuşmasında "Romanya'nın bu seviyedeki varlığı bize, tüm dünyanın ülkemize enerji geçişinde lider ve tüm bölgenin stratejik çözüm ve güvenlik sağlayıcısı olarak baktığını gösteriyor. (...) Romanya'ya saygı duyuluyor. Bir vizyonumuz var, geniş kapsamlı projelerimiz var, bunları gerçekleştirme irademiz var" dedi.
