SAFE kredilerinden aslan payı Fransa’nın, Romanya ikinci sırada
*AB’nin SAFE kredilerini yalnızca Üye Devletler alabilirken, aday ülkeler veya katılım için potansiyel aday ülkeler de ortak satın almalara katılabilecek
Avrupa Birliği (AB) üyesi 19 ülkenin 150 milyar avroluk "Avrupa Güvenlik Eylemi" (SAFE) ortak savunma finansman programı kapsamındaki ulusal savunma planlarını AB Komisyonuna sunduğu bildirildi.
AB Komisyonunun Savunma ve Uzaydan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius, konuya ilişkin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaşım yaptı.
Kubilius, 19 ülkenin program kapsamındaki ulusal savunma planlarını AB Komisyonuna sunduğunu ifade etti.
15 ülkenin planında Ukrayna'ya desteğe de yer verdiğini ve bunun "beklenenden fazla olduğunu" belirten Kubilius, SAFE'in AB'nin savunma hazırlığı ve sanayi altyapısı için "hayati önem" taşıdığını kaydetti.
AB Komisyonu sözcülerinden Thomas Regnier de Brüksel'deki günlük basın toplantısında, bundan sonraki adımın planların Komisyon tarafından değerlendirilmesi olduğunu belirtti.
Regnier, değerlendirmelerin daha sonra AB Konseyine sunulacağını Konseyin de onayının alınmasının ardından planlarda belirtilen projelerin başlayabileceğine işaret etti.
SAFE kapsamındaki Ukrayna'ya desteğin Komisyon tarafından takip edileceğini aktaran Regnier, üye ülkelerin Komisyona projelerin nasıl ilerlediğini içeren raporlar sunacaklarını ve bunlara bağlı olarak daha fazla tutarı söz konusu ülkeye aktaracaklarını belirtti.
Program kapsamında finansmandan pay alan 19 ülke şöyle: Polonya, Romanya, Fransa, Macaristan, İtalya, Belçika, Litvanya, Portekiz, Letonya, Bulgaristan, Estonya, Slovakya, Çekya, Hırvatistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), İspanya, Finlandiya, Yunanistan ve Danimarka.
SAFE MEKANİZMASI
AB'nin Rusya'dan algıladığı tehdit, Ukrayna'da devam eden savaş ve ABD'deki Donald Trump yönetiminin baskıları neticesinde kararlaştırdığı "savunmada 2030 hedefleri"nin bir parçası olan SAFE, 29 Mayıs'ta yürürlüğe girdi.
Buna göre AB ülkeleri, Ukrayna, (Avrupa Ekonomik Bölgesi'ne dahil) Norveç, Lihtenştayn ile İzlanda, 150 milyar avroya kadar kredi kullanarak ortak tedariklere katılabilecek. Bu ülkeler, aynı zamanda birbirlerinin endüstrilerinden de ortak satın alımlar yapabilecek.
AB'ye aday ülkeler ve İngiltere gibi AB ile anlaşma imzalayan ülkeler de ortak tedariklere katılabilecek ancak imal edilecek bir savunma ürününün bileşenlerinin toplam değerinin yüzde 65'i "Avrupa içinden" (AB ülkeleri, Ukrayna, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda) gelmek zorunda olacak.
9 Eylül'de AB, başvuran 19 üye ülke arasında 150 milyar avroluk savunma fonunun ön dağıtımının yapıldığını duyurmuştu.
En yüksek payı 43 milyar 734 milyon avro ile Polonya alırken, Romanya’ya 16 milyar 680 milyon avro, Fransa'ya 16 milyar 217 milyon avro, İtalya'ya 14 milyar 900 milyon avro pay ayrılmıştı.
SAFE kredilerini yalnızca Üye Devletler alabilirken, aday ülkeler veya katılım için potansiyel aday ülkeler de ortak satın almalara katılabilirler.
Savunma ürünleri
SAFE, iki kategoriye ayrılan öncelikli savunma ürünlerinin satın alınmasını destekliyor.
Bunlardan birincisi; mühimmat ve füzeler, yüksek hassasiyetli vuruş kabiliyetleri de dahil olmak üzere topçu sistemleri; asker teçhizatı ve piyade silahları da dahil olmak üzere kara muharebe kabiliyetleri ve destek sistemleri; küçük insansız hava araçları ve ilgili insansız hava araçlarına karşı sistemler; kritik altyapı koruması, siber uzay ve askeri mobiliteyi kapsamaktadır.
İkincisi, hava ve füze savunma sistemleri; yüzey ve denizaltı deniz kabiliyetleri, küçük olanlar hariç olmak üzere insansız hava araçları ve ilgili insansız hava araçları karşıtı sistemler; stratejik hava taşımacılığı, havada yakıt ikmali, C4ISTAR sistemleri ve uzay varlıkları ve hizmetleri de dahil olmak üzere stratejik kolaylaştırıcılar; uzay varlıklarının korunması, yapay zekâ ve elektronik savaş konularını kapsamaktadır.
TÜRKİYE İLE İLGİLİ AÇIKLAMA
AB Komisyonu sözcülerinden Thomas Regnier, Türkiye’nin gelecekte SAFE programına katılım ihtimaline ilişkin, “Tüm üçüncü ülkeler ulusal planlarda %35’e kadar yer alabilir. Ancak düzenlemeler, AB ve üye devletlerin çıkarlarının korunmasını şart koşuyor. Gerektiğinde üçüncü ülkelerin katılımı sınırlanabilir” dedi.
