Rumen İstihbarat Servisi SRI arşivlerini açıyor
*6 Mart 1945'ten önce yayınlanan gizliliği kaldırılmış belgeler, SRI Merkez Arşivi'nin Çalışma Odası aracılığıyla araştırmacılara sunuldu
Romanya İstihbarat Servisi (SRI), 1918-1945 yılları arasındaki Romanya gizli servislerinin perspektifini yansıtan, önemli tarihi değere sahip bir dizi arşiv belgesini yayınladı ve bu belgeler, savaşlar arası dönemde ve II. Dünya Savaşı sırasında Romanya gizli servislerinin nasıl işlediğine dair ayrıntılı bir tablo sunuyor.
-"Butenko" vakası: 1938'de kaybolan Sovyet diplomat
Gizliliği kaldırılan belgeler, Romanya topraklarında yürütülen casusluk faaliyetleri, devletin dış ekonomik ilişkileri, o dönemin diplomatik gerilimleri ve ülkenin tarihindeki en büyük mülteci dalgalarından birinin, 1939 Polonyalı mültecilerinin nasıl yönetildiği hakkında hassas bilgiler ortaya koyuyor.
SRI'ye göre, arşivler, devletin güvenlik yapılarının, Nazi Almanya’sının savaş çabaları için hayati önem taşıyan Romanya'nın stratejik kaynaklarıyla (petrol, tahıl ve odun) ilgilenen, ticari şirketlere gizlenmiş Alman casusluğunu nasıl izlediğini gösteriyor.
SRI Facebook'taki hesabında, "Odak noktası, Romanya ihracat ürünleriyle ilgilenenler arasındaki rekabetten yararlanarak mümkün olan en iyi ödeme koşullarını elde etmekti. Aynı zamanda, Romanya'nın üretim, tüketim ve savunma için acilen ihtiyaç duyduğu hammadde, mamul ürünler, gıda, silah ve mühimmatın temin edilebileceği pazarlara öncelikli olarak girme olanaklarının belirlenmesine özel bir ilgi vardı." diye yazdı.
-Hangi şirketler izleniyordu?
Romanya İstihbarat Servisi tarafından izlenen şirketler arasında, yağlı tohumlar tekelini elinde bulunduran ve arşivlere göre Alman bilgi ağlarının geliştirilmesinde yer aldığı iddia edilen Solagra şirketi de vardı.
Aynı zamanda, belgeler, Schenker, Terestra Maritimă, Terestra Română veya Norddeutscher Lloyd-Bremen gibi ulaşım sektöründeki diğer şirketlerin de ticari ağlarını bilgi toplamak için kullanarak casusluk ve Nazi propaganda faaliyetlerinden şüphelenildiğini gösteriyor.
-“Butenko” Vakası: 1938'de Kaybolan Sovyet Diplomat
Ayrı bir bölüm, 1938'de Sovyetler Birliği'nin Bükreş'teki geçici büyükelçisi Theodor Hrisanfovich Butenko'nun kaybolmasıyla ilgili ünlü “Butenko” vakasına ayrılmıştır. Sovyet yetkilileri o dönemde diplomatın lejyonerler tarafından kaçırılıp öldürüldüğünü iddia etse de, SRI belgeleri Butenko'nun Romanya'yı gönüllü olarak terk ettiğini öne süren yeni bilgiler sunmaktadır.
Daha sonra Roma'da ortaya çıkan Butenko, uluslararası basına NKVD'nin dış istihbarat birimi GPU'nun ajanları tarafından düzenlenen bir kaçırma girişimini engellediğini söyledi. Daha sonraki yazılarında Butenko, Sovyet rejiminin baskıcı uygulamalarını ifşa eden sert bir eleştirmen haline geldi.
Romanya, 1939'da on binlerce Polonyalı mülteciyi kabul etti.
Arşivler ayrıca, Nazi Almanyası'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgalinden sonra Polonyalı mültecilerin kabulü hakkında ayrıntılı bilgiler içermektedir.
Puterea’nın haberine göre Polonya hükümetinin talebi üzerine Romanya, 50.000 ila 100.000 kişi arasında değişen, bunların 60.000'e kadarı askeri olmak üzere on binlerce sivil ve askeri mültecinin girişine izin verdi. Bu büyük akını yönetmek, Almanya ve SSCB'nin baskısı altında Romanya devleti için önemli bir çaba gerektirdi.
SRI'ye göre, belgeler Romanya yetkililerinin hem mültecilere insani destek sağlamaya hem de tarafsızlık kurallarına uymaya çalıştığını, ülke topraklarında yürütülen herhangi bir askeri veya siyasi faaliyeti dikkatle izlediğini göstermektedir.
6 Mart 1945'ten önce yayınlanan gizliliği kaldırılmış belgeler, SRI Merkez Arşivi'nin Çalışma Odası aracılığıyla araştırmacılara sunuldu.
