Romanya'nın önündeki en büyük zorluk açıkları azaltmak
*Rumen analistler "Sanki bir savaş, deprem veya doğal afet yaşamışsınız gibi görünüyor" diyor
Romanya ekonomisi, analistlerin Avrupa Birliği'ne katıldığından bu yana en zor dönemi olarak değerlendirdiği bir dönemden geçiyor.
Romanya Finans ve Bankacılık Analistleri Derneği Başkan Yardımcısı Mihai Căruntu, Puterea Financiară için yaptığı değerlendirmede, "Sanki bir savaş, deprem veya doğal afet yaşamışsınız gibi görünüyor," diyor. Görüntü, kredi derecelendirme kuruluşlarından destek alan ve açık ile durgunluk arasında hassas bir manevra yapmak zorunda kalan zayıflamış bir hastayı andırıyor.
ROMANYA’DA KIRILGAN BİR EKONOMİK TABLO
2025 yılında GSYİH büyümesinin yalnızca %0,5-1 seviyesinde gerçekleşmesi tahmin ediliyor, enflasyon %9-10 civarında yüksek seyrediyor ve bütçe açığı, 2024 yılında %9'u aştıktan sonra GSYİH'nın %7,5'ini hedefliyor. Kamu borcu GSYİH'nın %55'ine ulaştı ve 2029 yılına kadar %70'e yükselebilir. Bu rakamlara rağmen ülkenin notu olumsuz görünümle yatırım yapılabilir kategoride tutuldu.
Mihai Căruntu, "Romanya'nın önündeki en büyük zorluk açıkları azaltmak, ancak bunu ekonomik büyümeyi öldürecek kadar sert yapmamak" diye vurguluyor.
Fitch tahminleri, 2027'de GSYİH'nın %63,4'ü ve 2029'da neredeyse %70'i oranında bir borç öngörüyor. Romanya Merkez Bankası Başkanı Mugur Isărescu, yakın zamanda borcun GSYİH'nın %60 ila %70'i arasında sabitlenmesinin umut edildiğini belirtti; ancak dikkatli bir şekilde kalibre edilmiş bir mali ayarlama yapılmadığı takdirde bu senaryonun zor olduğu düşünülüyor.
Başkanın danışmanı Lucian Croitoru, Romanya'nın "sürüngen" bir büyümeye girebileceği uyarısında bulunarak, bu durumda Avrupa fonlarını ve yabancı sermayeyi çekmenin daha da önemli hale geleceğini söyledi.
AVRUPA FONLARINDAN AYRILMA RİSKİ
Romanya son yıllarda yatırım ve kalkınma için Avrupa parasına güveniyor.
Căruntu, "Orta ve uzun vadede Romanya'nın ana teması yabancı sermaye çekmek. Avrupa fonlarından ayrılmak, artık kullanılamayacak kadar büyük bir sermaye açığı yaratıyor. Romanya alternatifler yaratmalı," diye uyarıyor.
Sorun şu ki, şimdiye kadar yabancı yatırım çekmek yüzeysel bir yaklaşımla ele alındı. Doğrudan yabancı yatırım stoku yaklaşık 120 milyar avro, ancak 2025'in ilk aylarındaki akışlar 2024 seviyesinin altında kaldı.
Hükümetin aldığı ilk mali tedbir paketi gerekliydi ancak uygulama biçimi yatırımcı iştahını etkileyecektir.
Analist, "Devlet yardım sistemi de dahil olmak üzere yabancı yatırımcıları teşvik etmeye devam etmeliyiz. Romanya, Çin, Meksika veya Hindistan'dan yatırım çekme konusunda yeterliliğe sahip, ancak net teşviklere ihtiyaç var" diye belirtiyor.
Bunlar olmadan ekonominin Avrupa fonlarına ve uluslararası piyasalardan pahalı finansmana bağımlı bir modele mahkûm kalma riski var.
2025’DE KÜRESELSERMAYE EKSENİ
Uluslararası bağlam belirleyici bir rol oynuyor. Sermaye üç yönde hareket ediyor: yarı iletkenler ve savunma gibi stratejik sektörlere yatırımlar, üretim zincirlerinin dost pazarlara taşınması ve veri merkezlerine ve enerji dönüşümüne büyük yatırımlarla yapay zekâ-enerji-veri patlaması.
Romanya bu ortamda birçok varlıktan yararlanabilir. Karadeniz enerjisi ve gazı, Ukrayna'nın yeniden inşası, rekabetçi üretim maliyetleri, BT ekosistemi ve tarımsal potansiyel gerçek fırsatlardır, ancak bunların hepsi tek bir temel unsura bağlıdır: güvenilirlik.
Mihai Căruntu, "Uluslararası piyasalarda en önemli değer güvenilirliktir" diyor.
(Foto: Pexels)
