Romanya ekonomisini bekleyen büyük tehlike
*Milyonlarca yabancı çalışanı çekmeyi amaçlayan yeni Alman yabancılar yasası Romanya işgücü yetersizliğini artıracak
Almanya’nın milyonlarca yabancı çalışanı çekmek için çıkarttığı yeni yabancılar yasasının Romanya ekonomisi için büyük tehlike olarak görülüyor.
Ziarul Financiar gazetesinin yazarı Cristian Hostiuc’a göre Romanya, asgari ücrette daha yüksek ve daha hızlı bir artışla karşı atak yapabilir. Şirketler, çalışanları ülkeye getirip ülkede tutabilmeleri için onlara ev verme konusunda mali olarak teşvik edilmelidir.
Yazara göre Batı ekonomileri ciddi bir işgücü kriziyle karşı karşıya. Otomasyon, dijitalleşme, robotlaşma, yapay zeka işgücünün yerini alıyor, ancak şirketlerin mevcut ihtiyaçları için yeterince hızlı değil. Ayrıca robotlarla değiştiremeyeceğiniz tıbbi kişisel bakım ve yaşlılık yardımı alanı gibi iş gücünün makinelerle değiştirilemeyeceği alanlar da var.
1990'larda, komünizmin çöküşünden sonra, büyük Batılı ekonomiler, eski komünist ülkelerden, özellikle yüksek vasıflı olanlardan çalışanları çekerek işgücü piyasasındaki dengesiz durumlarını çözdüler. Yarısından fazlası iyi ve çok iyi hazırlanmış dört milyon insanın ayrıldığı Romanya'ya ne olduğuna bakalım:
Son on yılda, 2008/2009 mali krizinden sonra, işgücü krizi daha da büyük bir güçle ön plana çıktı. Batılı ülkeler artık eskisi gibi Doğu'dan işgücü çekemiyor, çünkü bu ülkeler ekonomik durumlarını büyük ölçüde iyileştirdiler ve insanlar yurtdışında çalışmak için gidip gitmeme konusunda kararsızlar.
İlfov vilayeti ile birlikte Avrupa Birliği ortalamasının üzerinde bir satın alma gücüne ulaşan Bükreş, Batılı ülkelerle rekabet içinde kendisi de emek isteyen bir alan haline geldi. Aynı şey Iasi, Cluj, Timisoara’da da oluyor ve Brasov ve Sibiu arkadan geliyor.
Artık her ülke kendi ekonomisini etkileyen bu büyük soruna çözüm bulmaya çalışıyor.
Örneğin, 2012'den sonra Romanya asgari ücreti hızla artırdı ve bu da başka ücret artışlarına yol açtı. Doktorların maaşları müthiş arttı, inşaata, tarıma, gıda sanayine önemli mali kolaylıklar sağlandı.
Asgari ücret neredeyse dört katına çıktı ve leu/euro döviz kurunun oldukça iyi istikrarı nedeniyle net asgari ücret, 2012'de 150 avro iken 350 avroya ulaştı. Ortalama net ücret 300 avrodan 900 avroya ulaştı. Bükreş'te asgari maaş 800-1.000 avro arası bir seviyeye çıktı.
Birçok iktisatçı, hükümet kararıyla asgari ücrete yapılan bu artışın ekonomiyi vuracağını, işsizliğin artmasına, şirket kapanmalarına ve ekonomik gerilemeye yol açacağını savundu. Neyse ki, bu teori piyasa tarafından çürütüldü.
Asgari ücret ve ücretlerdeki artış yalnızca ekonomik bir gerilemeye yol açmadı, aynı zamanda 500.000 yeni iş yarattı ve GSYİH geçen yıl 140 milyar Euro'dan 280 milyar Euro'ya iki katına çıktı. Bu yıl 320 milyar avroluk bir perspektif öngörülüyor.
Aynı zamanda Romanya, ekonomistlerin asgari ücret ve sosyalist bir önlem olan ücretlerdeki bu artışın ticareti etkileyeceği teorisini çürüten olağanüstü bir verimlilik artışı yaşadı.
Merkez Bankası (BNR) Başkan Yardımcısı Leonardo Badea, Ziarul Financiar'da yayınlanan bir görüşe göre, Romanya'nın işgücü verimliliği ve satın alma gücü paritesinde Polonya'yı geride bıraktığını ve bölgede birinci olduğunu iddia ediyor.
Aynı işgücü eksikliği sorunuyla karşı karşıya kalan Almanya geride kalıyor ve yasal önlemlerle ekonomideki eğilimi değiştirmeye çalışıyor. Araştırmalar, şimdi hiçbir şey yapılmazsa, Almanya'nın 2035'te ekonomide yedi milyon kişi açığı olacağını söylüyor.
Bu nedenle, Berlin'deki hükümet, yabancı işgücünü daha hızlı çekmek için göçmenlik yasasını değiştirmeye karar verdi.
Özünde yasa, yabancıların Almanya'da çok daha hızlı iş bulmasını sağlayacak.
Almanya Çalışma Bakanı Hubertus Heil, Financial Times'ın bir makalesinde alıntıladığı gibi, yalnızca bir iş sözleşmesine, biraz mesleki deneyime ve ülkelerinden bir mesleki diplomaya sahip olmanın yeterli olacağını söylüyor.
Ayrıca hazırlanmakta olan başka bir yasa, daha hızlı Alman vatandaşlığı kazanmanıza izin verecek ve aynı zamanda doğduğunuz ülkenin pasaportunun Alman pasaportunun yanında kalmasına izin verilecek, AB ülkeleri dışında bu şu anda izin verilmeyen bir durumdur.
Alman ekonomisi Avrupa'daki en yüksek maaşlardan birini ödüyor, dolayısıyla bu değişiklikler işgücü piyasasında gerçek bir deprem yaratacak.
Bu yasal değişikliklerin etkisi Romanya'da da olacaktır çünkü istihdam koşulları gevşetilirse, belirli bir uzmanlığa ve belirli bir niteliğe sahip olmayan birçok Rumen Almanya'da çalışabilir.
Almanlar ne kadar soğuk olursa olsun, orada ödenen ücretler artı sosyal koşullar işe gitmek için çok iyi bir sebep.
ZF’YE GÖRE ROMANYA NE YAPABİLİR?
1. Asgari ücretin daha yüksek yüzdesi ile daha hızlı artış, bu da ekonomi genelinde ücret artışlarına yol açacaktır.
1.800 ley olan asgari maaş çok hızlı bir şekilde ayda 3.000 leye, yani 600 Euro'ya ulaşmalı ve ortalama maaş 1.200 Euro'yu geçmelidir.
2. İkincisi, çalışanların işgücü piyasasına giriş ve çıkış koşulları gevşetilmelidir. Romanya, birçok iş ve yatırım kararını engelleyen, çalışanın lehine olan katı bir çalışma mevzuatına sahiptir. Şirketler, belirli projeler işe yaramadığında işten çıkarmaları daha hızlı yapabileceklerini bilselerdi, daha fazla insanı daha hızlı işe alır ve daha yüksek ücretler öderdi. Birçok şirket, paraları olmadığı için değil, olumsuz bir senaryo olması durumunda iş kanunu nedeniyle bu projelerden çekilmelerinin çok zor olduğu için ücretleri yükseltmek zorunda kaldığında çok sık düşünür.
3. Üçüncüsü, Asyalıları ithal etme sorununa dikkat edin. Son yıllarda birçok şirket, inşaat, HoReCa, lojistik, kuryeler ve kısmen de sanayi ve tarım sektörlerinde Asyalıları işe alarak iş gücü sorununu çözdü. Bükreş'te her zaman Glovo, TAZ veya Bolt yapan Asyalılara rastlarız.
SCHENGEN TEHLİKESİ
Bir HoReCa girişimcisi, Schengen'e girersek Romanya'da hiç Asyalı kalmayacak, diyor, hepsi batıya, daha yüksek maaşların ödendiği Almanya'ya gidecek. Romanya'da 500 avro alıyorlarsa, Almanya'da ayda 1.500 avroya ulaşabiliyorlar.
Asyalılara ihtiyacımız var ama sınırlarımızı daha da açmamız gerekiyor.
Polonyalılar, emek krizlerinin önemli bir bölümünü Ukraynalıların yardımıyla çözdüler.
Ve artık savaş olduğu ve Ukraynalılar orada çalışmaktan korktuğu için bu kanalda daha fazla pedal çevirmeliyiz. Ve bu maaşlar ve barınma yoluyla yapılabilir.
4. Dördüncüsü, insanlar yaşadıkları evlerin sahibi olduktan sonra ülkede alıkonulabilir veya Romanya'ya çekilebilir. Bu nedenle, güçlü bir konut inşaat piyasasına, ucuz ipoteklere/gayrimenkullere, daha hızlı inşaat izinlerine ihtiyacımız var.
Romanya'da çalışmak isteyenlerin Romanyalı ya da yabancı olmasına bakılmaksızın konut satın almasını destekleyen ‘İlk Ev’ modeline dayalı bir hükümet programı olmalıdır.
Çalışanlarına konut sunan şirketler, en cömert vergi avantajlarından yararlanmalıdır.
Farklılaştırılmış KDV ortadan kalkmalı, yani konut alımını destekleyen tek bir asgari vergi olmalıdır. 140.000 Euro'nun üzerindeki daireler için yüzde 19 KDV ile hiçbir şey yapmıyorsunuz, aksine pazarı daha da bloke ediyorsunuz.
Romanya'nın önümüzdeki on yılda GSYİH'sini ikiye katlayarak 300 milyar avrodan 600 milyar avroya çıkarmak için olağanüstü bir şansı var.
Ancak bunun için şu anda beş milyona ek olarak bir milyon çalışana daha ihtiyacı var.
Almanya, yabancı emeğin çekilmesini desteklemek için bu yasal değişiklikleri yapacak.
Bükreş'teki hükümet/hükümetler için, bir işe girme ve işten ayrılmaya ilişkin çok daha esnek bir yasa yoluyla, bu Rumenleri ve aynı zamanda yabancıları da Romanya'da çalışmaya teşvik eden (karşılığında bir ev almak gibi) belirli mali kolaylıklar yoluyla asgari ücreti artırarak işgücü piyasası bir öncelik olmalıdır.
Batı ekonomileriyle, Almanya ile tartışabileceğimiz tek şey, bir daireye, bir eve sahip olmakla ilgili, Romanya'da fiyatların hala düşük olduğunu ve Batı'da fiyatların çok yüksek olduğunu ve çalışanların, özellikle yabancılar kendi evlerini almak için yaklaşamıyorlar.
Bu nedenle, Almanya'da olup bitenlere yakından dikkat edin, yoksa kendimizi sahip olduğumuz iş gücünden mahrum bırakmaz ve ekonomiyi ikiye katlama fırsatını kaçıramayız.
