Romanya cazibesini kaybediyor

*Şirketlerin yatırım yapma isteği azalırken, Rumen-Alman iş dünyası hızlı reform çağrısında bulundu

Romanya- Almanya Ticaret ve Sanayi Odası (AHK) Romanya'nın ilkbaharda gerçekleştirdiği bir iş anketine göre, Romanya-Almanya iş dünyasındaki şirketlerin Romanya ekonomisinin performansına ilişkin beklentileri geçen yıla kıyasla önemli ölçüde kötüleşirken, kötümser olanların oranı geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 20 arttı (2024 - %38, 2025 - %57).

Ancak ankete katılan şirketlerin %38'i kendi işlerine ilişkin görünümde bir değişiklik görmüyor ve %37'si daha iyi ekonomik beklentiler (2024 - %40) öngörüyor. Şirketlerin büyük çoğunluğu (%62) mevcut durumlarını "tatmin edici" olarak değerlendirirken, iyimserlerin sayısı (%28) azalmaya devam ediyor ve son üç yıldır düşüş eğiliminde. Karşılaştırma yapmak gerekirse, geçen yıl şirketlerin %59'u iş durumlarını "tatmin edici", %33'ü ise iyi olarak değerlendiriyordu.

DCBusiness’in haberine göre bu ekonomik ortamda şirketlerin yatırım yapma isteği de azalıyor. 2024 yılında şirketlerin yüzde 46'sı yatırım yapma niyetini korurken, 2025 yılında bu oran yüzde 38'e geriledi. Ankete katılan şirketlerin yüzde 30'u için 2025 yılında yatırımların azalacağı öngörülüyor. Geçtiğimiz yıl ise bu oran yüzde 20'ydi.

Talepteki düşüş ve maliyet baskısı sonucunda işletmeler çalışan sayısını azaltıp verimliliği artırmayı hedefliyor. Böylece şirketlerin yüzde 34'ü işten çıkarma yapacağını söylerken, geçen yıl bu oran yüzde 18'di. Şirketlerin %41'i 2024 yılında olduğu gibi çalışan sayısını koruyacak.

İş geliştirmeye yönelik riskler açısından şirketler, büyümelerini tehlikeye atan faktörlerin başında piyasa talebindeki azalma, ekonomik ve politik çerçeve koşulları ile işgücü maliyetleri geldiğini değerlendirdi. Geçtiğimiz yıl risk olarak değerlendirilen kalifiye eleman sıkıntısı ise geri planda kalıyor. Ancak şirketlerin yüzde 48'i için nitelikli personel eksikliği risk faktörü olmaya devam ediyor. Buna karşı alınabilecek önlemlerin çoğu şirkete göre çalışanlara sürekli eğitim verilmesi ve dijitalleşmenin yanı sıra eğitim kurumlarıyla daha yakın iş birliği yapılması olduğu belirtiliyor. Görüşülen şirketlerin %20’sinde nitelikli personel eksikliğinin bordro giderlerinin artmasına, %15’inde mevcut faaliyetlerin azalmasına, %14’ünde ise planlanan yatırımların azalmasına yol açtığı görülmektedir.

Yatırım lokasyonunun özelliklerine bakıldığında Romanya, Avrupa Birliği üyeliği, yerel tedarikçilerin mevcudiyeti, altyapı ve araştırma-geliştirme olanakları açısından puan kazanıyor. Şirketler, devlet yardımlarına ve Avrupa fonlarına erişim, vergilendirme düzeyi ve sistemi gibi konuları eleştirdi ancak en büyük memnuniyetsizlik, ekonomik politikaların öngörülebilir olmamasıyla ilgiliydi. Siyasi ve toplumsal istikrar, yolsuzlukla mücadele, kamu yönetimi, kamu ihalelerinde şeffaflık, hukuki istikrar ve kalifiye eleman eksikliği konularında da olumsuz değerlendirmeler yer aldı.

Araştırma sonuçları, 18 Mayıs'ta yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ülkenin gelecekteki siyasi yönelimini netleştirmesi açısından büyük önem taşıdığını ortaya koydu. Şirketler açısından Avrupa yanlısı çizgiyi sürdürmek, öngörülebilirliği ve istikrarı sağlaması açısından büyük önem taşıyor.

AHK Romanya Genel Müdürü Sebastian Metz, anket sonuçlarını mevcut siyasi durum bağlamında değerlendirirken, “Ancak, siyasi ve ekonomik zorluklar hiç azalmadı. İş dünyası, Romanya'nın ekonominin birçok sektöründe sahip olduğu büyüme potansiyelinin tam olarak kullanılabilmesi ve mevcut ekonomik dengesizliklerin azaltılabilmesi için kapsamlı bir reform gündemi bekliyor. Rekabet gücünü ve ekonomiyi artırmak, yeni hükümetin ekonomik politikalarının yol gösterici ilkeleri olmalı," diye yorum yaptı.

Anket, AHK Romanya tarafından Orta ve Doğu Avrupa'dan 15 diğer ikili Alman ticaret odası ile birlikte, 1-31 Mart 2025 tarihleri ​​arasında, AHK Romanya'ya bağlı 82 üye şirket ve Romanya'daki Alman sermayeli diğer şirketlerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirildi. Faaliyet sektörlerine göre şirketlerin katılımı şöyle gerçekleşti: %43 hizmetler, %34 sanayi, %10 ticaret, %10 inşaat, %3 enerji ve su temini.

AHK Romanya, Alman ekonomisinin resmi temsilcisidir. 2002 yılında kurulan AHK, 670'den fazla üye firmaya sahip olup şirketlere network oluşturma, bilgi ve deneyim paylaşımı için önemli bir platform sunuyor. AHK Romanya, sunduğu hizmetler ve düzenlediği etkinliklerle Alman şirketlerinin Romanya pazarına girişini aktif olarak destekliyor ve aynı zamanda Almanya pazarıyla ilgilenen Rumen şirketlerinin de ortağı konumunda bulunuyor. 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren Moldova Cumhuriyeti Yeterlilik Merkezi AHK Romanya bünyesinde de faaliyet göstermektedir.