Ortak Türk Alfabesi kararı Rumen basınında
*Orta Asya Türk ülkelerinin Kiril alfabesini bırakıp Türkiye'nin kullandığı Latin alfabesine geçecek oluşu Rumen basınının da dikkatini çekti
Türkistan bölgesindeki Türk Devletlerinin Ortak Türk Alfabesi oluşturması Romanya’da da ilgiyle karşılandı. G4 Medya’da yayınlanan haberde şu görüşler aktarıldı:
“Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) üye ülkeler olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan, Latin harflerinden oluşan tek bir alfabeye, Türkçe alfabesine geçiş projesi üzerinde anlaşmaya vardı. Radyo Romanya'nın haberine göre, Türk Devletleri Teşkilatı tarafından Eylül 2022'de kurulan Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, geçen hafta gerçekleştirdiği toplantıda bu konuda bir karar aldı.
Komisyon üyelerinden biri olan Bakü Devlet Üniversitesi Genel Dilbilim Bölümü Başkanı Nizami Jafarov'a göre, eski SSCB'nin üye devletleri, aynı zamanda ulusal alfabelerini kullanırken, yalnızca tek bir alfabeye, yani Türkçe alfabeye sahip olacaklar. Bir komisyon üyesinin açıkladığı gibi ortak alfabenin getirilmesi, ‘Türkçe konuşan her halkın da bu karakterlerle yazabilmesini’ sağlıyor.
Özellikle diplomatik ve akademik ortamlarda tek alfabe kullanacakları için geçiş bu ülkeler açısından kolaylık sağlayacaktır. Bu, Türk Latin alfabesine dayalı, 34 harften oluşan bir alfabe olacak. Tek sorun, bu ortak alfabenin tüm Türk dillerinin özelliklerini yansıtmaması olacaktır. Çünkü bu sürece katılan Orta Asya ülkelerinin kullandığı harflerin tamamı bu alfabede bulunmamaktadır. Ancak komisyon üyelerinden birinin belirttiği gibi, "Konuşulan Türkçe dili ne olursa olsun, Türk alfabesinin bu ortak temelindeki seslere uygun işaretleri alması gerekir."
Nizami Jafarov, Türk kökenli halkların etno-dilsel topluluğu dikkate alındığında ciddi değişikliklerin olmayacağına inanıyor. Bilim insanı aynı zamanda Kırgız ve Kazakça için Latin alfabesine geçişin bu aşamada asıl hedef olduğunu vurguladı.
Kazakistan'da 2017 yılında Kiril alfabesinden Latin alfabesine kademeli geçişe ilişkin kararname çıkarıldı. Birkaç yıl sonra proje tam olarak uygulamaya konuldu ve ardından 2023 baharında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kassîm-Jomart Tokaev, kademeli ve dikkatli bir şekilde yeni bir alfabeye geçiş kararı alınması çağrısında bulundu. Aynı zamanda bu geçişe giden yolda pek çok ciddi hata yapıldığını da itiraf etti.
Ortak Türk alfabesi projesi 1990'ların başında ortaya çıktı. Bu amaçla özel bir komisyon oluşturulduktan sonra son iki yılda yoğun bir şekilde işlendi. Ayrıca Türk halkları için ortak bir alfabenin geliştirilmesinin bu ülkeler arasında karşılıklı anlayış ve iş birliğini teşvik edeceği belirtiliyor. Aynı zamanda tek alfabe, bir yandan Türk dilinin bölgede popülaritesini artıracak, diğer yandan Orta Asya devletlerinin Kiril alfabesinden vazgeçmesi sağlayacak. Daha sonra Rus dilinin ortadan kalkmasına yol açacaktır. Türk devletleri arası iletişim dili olarak Türk dili olacaktır.”
