NAZIM TURAN & “Sultanın Sözü, Köpeğin Dişi: Otoriteyi Akıl ve Mantıkla Kullanmak”
Nizamülmülk’ün Siyasetname'sinde yer alan şu sözüne sık sık dönerim: “Sultanın köpeği sultandan daha tehlikelidir. Çünkü sultan ısırmaz ama köpeği ısırabilir.” Bu cümle, otoritenin nasıl kullanılacağına dair derin bir ders içeriyor. Bir düşünün, bir lider bir söz söylüyor ya da bir kural koyuyor; ancak alt kademedeki görevliler bu sözü ya da kuralı öyle bir şekilde uygulamaya koyuyorlar ki, işin aslı liderin niyetini bile aşabiliyor.
Bugün ülkemizde de buna benzer pek çok durum yaşanıyor. Siyasi bir lider bir açıklama yapıyor, ardından bu açıklama alt kademelerde neredeyse bir yasaya dönüşüyor. Ancak bu yasa öyle katı bir şekilde uygulanıyor ki, belki de liderin hiç aklında olmayan bir sertlikte halk üzerinde baskı oluşturuluyor. Bu noktada sormak gerekiyor: Bu emir ya da talimat gerçekten akıl ve mantık süzgecinden geçirildi mi, yoksa sadece "lider böyle dedi" diyerek mi harekete geçildi?
Benzer bir durum Romanya’da da yaşanıyor. Avrupa Birliği, üye ülkelerde uygulanması gereken genel yasalar ve düzenlemeler belirliyor. Ancak Romanya’da, bu yasaların uygulanması sırasında yerel yetkililer o kadar sert ve katı davranıyor ki, bu düzenlemeler halkın yararına olmaktan çıkıp adeta bir yük haline geliyor. Asıl amaç halkın refahını artırmakken, uygulamada işler tersine dönüyor.
Nizamülmülk’ün bu sözü, otoritenin nasıl kullanılacağı konusunda önemli bir uyarıdır. Emirler ve yasalar uygulanırken, biraz durup düşünmek, bu emirlerin ne anlama geldiğini ve ne gibi sonuçlar doğurabileceğini iyi değerlendirmek gerekir. Aksi takdirde, liderin iyi niyetle verdiği bir talimat istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Bu yüzden otoriteyi akıl ve sağduyu ile kullanmak hem halkın hem de liderlerin yararına olacaktır.
Dilerim ki, her kademedeki yöneticilerimiz, bu önemli uyarıyı göz önünde bulundurarak adaletli ve dengeli bir yönetim anlayışı sergiler; böylece toplumumuzun refahı ve huzuru artar.
