NATO gemilerine hizmet veren Türk şirketine rüşvet soruşturması
*Pentagon görevlilerinin Romanya’da DNA ile birlikte yürüttüğü rüşvet soruşturması kapsamında Bükreş ve Köstence’de ev ve şirket aramaları yapıldı
Çoğunluk hisseleri Tevfik Lufti Morana (%48,18) ile Haldun Özbek’e (%16,06) ait SC GLOBAL DEFENSE LOGISTICS SRL’nin Mihail Kogălniceanu'daki NATO askeri üssünde gemilere yakıt ikmali yapmak üzere 9 milyon euro bedelli bir sözleşme elde etmek için yabancı bir yetkiliye rüşvet verdiği iddia ediliyor.
Bu amaçla ABD Savunma Bakanlığı- Savunma Ceza Soruşturma Servisi (D.C.I.S.) ve Deniz Kuvvetleri Ceza Soruşturma Servisi'nden (N.C.I.S.) gelen soruşturmacılar, uluslararası bir örgütün yetkililerine karşı işlendiği iddia edilen rüşvet suçlarını belgelemek için soruşturmalar yürütüyor.
Olay Romanya Yolsuzlukla Mücadele Kurumu (DNA) tarafından duyuruldu. 2012 yılından bu yana Pentagon'dan toplam değeri yaklaşık 90 milyon dolar olan sözleşmeler alan Köstence merkezli Global Defense Logistics SRL şirketi ile biri Yunan vatandaşı iki yetkilisi Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Müdürlüğü tarafından yabancı bir devletin yetkilisine sürekli rüşvet vermekle suçlanıyor.
DNA'nın Cuma günü yaptığı basın açıklamasında, "Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Müdürlüğü - Yolsuzluk Suçlarıyla Eşgüdümlü Suçlarla Mücadele Birimi savcıları, Bükreş Temyiz Mahkemesi'ne bağlı Savcılık Ofisi savcıları ve ABD Savunma Bakanlığı - Savunma Ceza Soruşturma Servisi (DCIS) ve Deniz Kuvvetleri Ceza Soruşturma Servisi'nden (NCIS) gelen soruşturmacılarla işbirliği içinde, uluslararası bir örgüte bağlı yetkililere yönelik yolsuzluk suçlarından şüphelenilen sınır ötesi bir ceza davasıyla ilgili soruşturma yürütüyor" ifadeleri yer aldı.
Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Müdürlüğü'nün bildirdiğine göre, savcılar, uluslararası bir örgüt bünyesindeki yetkililere yönelik yolsuzluk suçlarını soruşturan bir dava kapsamında cuma günü başkentte ve Köstence ilinde aramalar gerçekleştirdi.
Devlet haber ajansı AGERPRES'e gönderilen DNA basın bültenine göre, yetkili mahkemeden yasal izinlerin alınmasının ardından Cuma günü Bükreş belediyesi ve Köstence ili sınırları içerisinde bulunan beş adreste ev aramaları yapıldı. Bunlardan biri ticari bir şirketin merkezi, geri kalanı ise şahıslara ait evlerden oluştu.
GLOBAL DEFENSE LOGISTICS S.R.L
Romanya Resmi gazetesi kayıtlarına göre 5 Eylül 2012 tarihinde 200 ley (40 euro) sermaye ve Gedvec Maritim SRL adı ile Tevfik Lufti Morana ile Haldun Özbek tarafından kurulan şirket, adını Mayıs 2017’de Global Defence Logistics SRL olarak değiştirdi. 26 Eylül 2017 tarihli Resmi gazetedeki bilgilere göre şirketin sermayesi %51 oranında Tevfik Lütfi Moran’a, %17 oranında Haldun Özbek’e, %22 oranında Mihai Daraban’a ve %10 oranında Ioannis Gelasakis'e aitti. Yöneticilik görevinden Natalia Petrovici'nin alınmasına ve yerine Gabriel Daraban'ın atanmasına da aynı tarihte karar verildi. 2019 yılında ise yönetici konumundaki Gabriel Daraban’a hisse verildi.
ŞİRKETİN ŞU ANKİ HİSSE DAĞILIMI
GLOBAL DEFENSE LOGISTICS S.R.L.'nin hissedarları Tevfik Lufti Morana (%48,18), Haldun Özbek (%16,06), Ioannis Gelasakis (%15), Mihai Daraban (%10,38) ve Gabriel Daraban (%10,38) adlı kişilerden oluşuyor.
Bu isimlerden Haldun Özbek aynı zamanda Kanada vatandaşı olduğu belirtiliyor. Haldun Özbek, geçmişte Romanya Ticaret ve Sanayi Odası Türkiye Danışmanlığı da yapmıştı. Ioannis Gelasakis ise Yunanistan vatandaşı ve rüşvete aracılık ettiği iddiası ile hakkında soruşturma yürütülüyor.
Mihai Daraban, Romanya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı.
Mihai Daraban’ın kardeşi Gabriel Daraban ise aynı zamanda şirketin sorumlu müdürü ve hakkında soruşturma yürütülenlerden biri.
2015 yılına kadar 1 çalışanı ve ile pek varlık gösteremeyen şirket 2016 yılında ilk atağını yaptı ve 2 çalışanı ile 6 340 510 ley (yaklaşık 1 milyon 270 bin euro) ciro, 4 391 592 ley (yaklaşık 880 bin euro) net kâr yaptı. 2017 yılında Gabriel Daraban’ın önce yönetici olması sonra da hisse alması ile birlikte yeni bir atağa geçti. Ciro her geçen yıl artarak 2023 yılında 1 000 217 009 ley’e (250 milyon 43 bin euro) ulaştı. Net kâr da 44 353 503 ley (yaklaşık 9 milyon euro) oldu. Çalışan sayısı da 25 kişiye çıktı.
RÜŞVET İDDİASININ AYRINTILARI
Yapılan suç isnatlarına göre, yabancı yetkiliye Romanya dışında yapılan görüşmede 9 milyon euroluk sözleşme için Ioannis Gelasakis tarafından 200 bin euro rüşvet vaadinde bulunuldu.
İddialara göre daha sonra 12 Temmuz 2024 ve 9 Ekim 2024 tarihlerinde şüpheli GLOBAL DEFENSE LOGISTICS S.R.L.'nin temsilcisi olan Yunan vatandaşı aracılığıyla, başka bir devletin topraklarında bulundukları sırada, söz konusu uluslararası kuruluştaki yabancı kamu görevlisine, ticari şirketin akdettiği sözleşmelerle ilgili yardımları karşılığında rüşvet olarak toplam 100.000 avro ödediği iddia edilmektedir.
29 Ocak 2025'te şüpheli GLOBAL DEFENSE LOGISTICS S.R.L.'nin temsilcisi olan Yunan vatandaşı aracılığıyla, İlfov ilindeki bir otelin bünyesindeki restoranda bulundukları esnada, söz konusu uluslararası kuruluştaki yabancı kamu görevlisine, yukarıda belirtilen ticari şirketin söz konusu uluslararası kuruluşla yaptığı sözleşmelere ilişkin yardım sağlanması amacıyla, kendisine 30.000 avro tutarında nakit para verildiği iddia ediliyor.
BÜYÜK HİSSEDAR TEVFİK LUFTİ MORANA KİMDİR?
Haziran 1958 doğumlu olduğu belirtilen Tevfik Lutfi Morana, kendi linkedin ağındaki bilgilere göre deniz bakım hizmetleri ve deniz lojistiği alanında yönetici, donanma gemileri ve birliklerinin lojistik tedarik zincirinde 30 yılı aşkın deneyime sahip. Batılı askeri güçler ve NSPA (NATO Destek ve Tedarik Ajansı), NATO ülkelerinin çeşitli deniz kuvvetleri ve ABD Deniz Kuvvetleri ve Ordusu da dahil olmak üzere diğer savunma kuruluşları için büyük ölçekli görevlerde deneyim sahibi. Güçlü bir acente ve alt yüklenici ağı sahibi.
Bölgesel sözleşmeleri uygulamaya koymadan önce, ABD Deniz Kuvvetleri (İzmir ve Gölcük limanları, Türkiye) ve İngiliz Deniz Kuvvetleri (İstanbul, İzmir ve Aksaz limanları, Türkiye) için bir müteahhitlik firması kurdu ve yönetti. Aynı dönemde şirketi Türkiye'nin önde gelen deniz bakım acentesi haline gelerek, Türk limanlarını ziyaret eden hemen hemen tüm NATO ve NATO dışı donanmalara hizmet sağladı.
Şubat 2009'a kadar tüm bölgedeki ana yüklenicilerin tek alt yüklenicisi olarak Karadeniz Deniz Bakım Acenteleri ağını oluşturup yönetti ve bölgeye gelen tüm Batılı Deniz Kuvvetleri ziyaretlerini yönetti. ABD ve diğer NATO askeri güçlerinin Türkiye ve Romanya'daki çeşitli liman operasyonlarını yönetti.
Şirket, şu anda askeri gemilere hizmet verme konusunda uzmanlaşmış küresel bir acente ağını yönetiyor ve Doğu Akdeniz, Güney Avrupa ve İrlanda'daki Fransız denizaşırı toprakları, Birleşik Krallık ve Kuzey İrlanda, Kuzey Afrika, Doğu Afrika, Batı Afrika, Güney Afrika, Arap Yarımadası, Kanada ve Kuzey Denizi bölgelerini kapsayan NATO Destek Ajansı (NSPA) liman hizmetleri sözleşmeleri ile operasyon yaptığı tüm bölgeleri kapsayan küresel ölçekte ABD Deniz Kuvvetleri'nin MAC deniz bakım hizmetleri sözleşmelerine sahip.
ROMANYA TİCARET VE SANAYİ ODASI BAŞKANI MİHAİ DARABAN’IN AÇIKLAMASI
Romanya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mihai Daraban yaptığı açıklamada olayla ilgisinin olmadığını belirterek şunları söyledi:
"Öncelikle belirtmek isterim ki, olası bir yolsuzluk davasında benim hiçbir dahlim yoktur. Bunu, ismimin geçmediği DNA basın bülteni de ortaya koymuştur.
GLOBAL DEFENSE LOGISTICS S.R.L. şirketinin %10,38 hissedarıyım, ancak herhangi bir ücretli yöneticilik veya idari pozisyonum bulunmamaktadır. Ayrıca GDL, 2016 yılından bu yana bir yandan NATO gemilerinin, diğer yandan ABD Donanması'nın yüklenicisi konumundadır. GDL'nin Mihail Kogălniceanu askeri üssüyle herhangi bir sözleşmesi veya başka bir bağlantısı yoktur, bu üssü ilgilendiren herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Kazanılan uluslararası ihalelerin ardından GDL şirketi dünya genelinde 50'den fazla alt acenteyle çalışmaktadır. Bu nedenle, GDL'nin her bir alt acentenin doğrudan hizmet verdiği gemilerle ilgili olarak dürüstlüğü ve adaleti konusunda yanıt verebilmesi/garanti verebilmesi son derece zordur.
Devam eden soruşturma, 50 alt acenteden birinin yabancı bir çalışanının, GDL adına ilgili hizmetlerle sözleşme yapan askeri kuruluşların zararına suç işlediğini ortaya koyuyor.
Bu tür davranışları reddediyorum ve durumun en kısa sürede açıklığa kavuşturulmasını temenni ediyorum. Karışıklığa yol açmamak için bu açıklamaları yapmak istedim."
GLOBAL DEFENSE LOGISTICS S.R.L. ortaklarından Mihai Daraban ve Haldun Özbek
Hakkında rüşvet soruşturması yürütülen Gabriel Daraban
Tevfik Lufti Morana ve Ioannis Gelasakis
