Kanadalı altın şirketlerine tahkim darbesi!
*Kanadalı Gabriel Resources Ltd. ve Gabriel Resources (Jersey) Romania şirketleri Washington'daki Uluslararası Mahkeme'de Romanya Hükümetine karşı açtıkları davayı kaybettiler
Gazete Balkan / BÜKREŞ
Kanadalı Gabriel Resources Ltd ve Gabriel Resources (Jersey) Romania ise Uluslararası Tahkim Mahkemesi olarak bilinen Dünya Bankası'nın Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü Merkezi’nde (ICSID) Romanya hükümetine karşı açtığı davayı kaybetti.
8 Mart Cuma günü Romanya Hükümetine bildirilen karara göre Romanya devleti, kamuoyunda Roșia Montană davası olarak bilinen davadan dolayı Kanadalı Gabriel Resources'a herhangi bir tazminat ödemeyecek, Romanya ödediği 1,4 milyon dolar tutarlı Mahkeme masraflarını geri alacak. Mahkeme kararı 2-1 oy çokluğuyla aldı. Kanadalı şirket 20 gün içerisinde karara itiraz edebilecek.
Temmuz 2015'te Gabriel Resources, Romanya devletine karşı tahkim talebini ICSID'ye sunmuştu.
Kanadalı şirket Gabriel Resources, bin sayfalık dava dosyasında Washington tahkim süreci sırasında, Romanya'daki yatırımının, Roșia Montană madencilik projesi izin prosedürünün siyasallaştırılması da dahil olmak üzere devlet yetkililerinin çeşitli eylemleri yoluyla kamulaştırıldığını iddia ediyordu.
OLAYIN GELİŞİMİ
Kanadalı şirketin ilgi alanı olan altın yatakları, Romanya'nın Transilvanya bölgesinde Güney Apuseni Dağları'nda yer almakta olup, tarihi ve üretken bir madencilik bölgesiydi.
Bölgede Roma öncesi dönemden bu yana 2000 yıldan fazla bir süredir aralıklı olarak altın çıkartılıyor. Roşia Montană Projesi'nin işletme lisansı Haziran 1999 alındı. Bu amaçla kurulan Roșia Montană Gold Corporation S.A. şirketinde Gabriel, yüzde 80,69 özsermaye hissesine sahip. Romanya Devleti’nin sahip olduğu yüzde 19,31 bakiye hisse ise Minvest Roșia Montană S.A. tarafından yönetiliyor.
Kanadalı şirketin internet sitesinde yer alan bilgilere göre Haziran 1999'da Ruhsatın alınmasının ardından, Kanadalı Gabriel Grup, yönetim ve mali kaynaklarının tamamını büyük ölçüde arama çalışmalarına odakladı.
Prosedür, 2005 yılında Roșia Montană Gold Corporation'ın (RMGC) Çevresel Etki Değerlendirme Çalışması'nı (ÇED Raporu) sunmasıyla başlamıştı. Ancak 2007'de dönemin Çevre Bakanı Macar asıllı Attila Korodi tarafından ayrıntılı bir gerekçe ile askıya alınmıştı.
Şirket faaliyetin askıya alınma gerekçelerinin yasa dışı olduğunu iddia etmişti.
Prosedür, 2010 yılında yeniden başlatıldı ve 2011 sonbaharında son aşamasına gelindi; Ancak, CAT'in hâlâ ÇED Çalışmasının iki küçük bölümünü analiz etmesi gerekiyordu.
Ağustos 2011'e gelindiğinde bazı politikacılar, devletin madencilik projesinden elde ettiği faydanın yeterince yüksek olmadığını ve bu faydaların RMGC'nin çoğunluk hissedarı Gabriel Resources ile yeniden müzakere edilmesinin gerekli olduğunu kamuoyuna duyurdu.
Rosia Montana'da altın madenciliğinin başlatılması projesi, 2013 yılına gelindiğinde buna karşı ülke genelinde on binlerce insanı bir araya getiren gösterilere vesile oldu. İlgili haberler 2013 Eylül ayı başından itibaren gazetelerin ön sayfalarında yer alıyordu. Protestocuların temel kaygısı altın arama faaliyetinin çevre üzerindeki etkileri oldu. 8 km çapında dev bir krater oluşmuştu ve çevreyi kaplayacak şekilde 250.000 tonun üzerinde siyanür (çökelme) gölü ortaya çıkmıştı.
Bükreş Hükümeti 2014 yılında Alba İlçesindeki Roșia Montana altın ve gümüş madenciliği projesine verdiği desteği geri çekti. Bu gelişmenin ardından Gabriel Resources, 2015 yılında Romanya devletine dava açarak projenin işletilmesini engellediği için 4 milyar Euro tazminat talep etti.
Nihai ve uygulanabilir olan karar, yaklaşık dokuz yıllık dava sürecinin sonunda geldi. Romanya bu süreçte Rumen hukuk firması Leaua Damcali Deaconu Paunescu (LDDP) ve İsviçre hukuk firması LALIVE SA tarafından temsil edildi.
RUMEN BAŞBAKAN’IN KORKUSU BOŞ ÇIKTI- KARAR ROMANYA’DA ŞAŞIRTICI OLARAK BULUNDU
Washington’daki Tahkim Mahkemesi’nin kararı açıkladığı günden kısa bir süre önce, Romanya Başbakanı “Başkalarının faturasını ödemeye alışkınım” diyerek davadan ümitsiz olduğunu ortaya koymuş, ilaveten Maliye Bakanı Mahkemenin Romanya’yı 2 milyar dolar ödemeye mahkûm edeceğini öne sürmüştü. Açıklanmamış kararı kaybedecekleri varsayımıyla kabullenen Hükümet yetkilileri karar sonrası konu ile ilgili referandum yapabilecekleri şeklinde açıklamada bulundular.
Bu açıklamalar sonucu Kanadalı Gabriel Resources'ın hisseleri, Toronto Menkul Kıymetler Borsası'nda 31 Ocak'ta hisse başına 0,43 C$'dan işlem görürken, Tahkim Mahkemesinin kararının beklendiği süreçte şirket hisselerinin Toronto Menkul Kıymetler Borsası düzenleyicisi tarafından alım satımı durdurulduğu 8 Mart'ta 0,87 C$'ya yükseldi.
Kararın ardından şaşkınlığını gizlemeyen Romanya medyası da ikiye bölündü. Bir kısmı Kanadalı firmalar lehine hükümete saldırı başlattı. Pek çok siyasi parti yetkilisi de Hükümetin hesap vermesi gerektiği şeklinde açıklamada bulundu.
Gabriel Resources Ltd., Toronto Menkul Kıymetler Borsası'na yaptığı açıklamada, ICSID kararını "şiddetle onaylamadığını" ve şu anda "iptal" süreci yoluyla karara itiraz etme olasılığı da dahil olmak üzere sahip olduğu seçenekleri değerlendirdiğini söyledi.
Siyasi partilerden USR Başkanı Cătălin Drula, Başbakan'ın açıklamalarıyla şirket hisselerindeki artış arasında bağlantı olduğunu iddia etti.
Cumartesi günü USR’nin, Toronto Menkul Kıymetler Borsası'nı bu konuda bilgilendirdiğini belirten Drula, kendisinin de Yolsuzlukla Mücadele Kurumu’na (DNA) şikâyette bulunacağını duyurdu.
Drula, Başbakan Marcel Ciolacu'nun "organize bir grubun çıkarlarını temsil ettiğini gördüğümüz koşullar altında" artık yabancı ortaklar önünde Romanya'yı güvenilir bir şekilde temsil edemeyeceğini belirterek başbakanın istifasını talep etti.
Agerpres, Başbakan Marcel Ciolacu'nun Cumartesi günü Muhalefetin suçlamaları sorulduğunda tepki gösterdiğini ve şu anda suçlamaları getirenlerin "başka bir yerde sorunları olduğunu, zaten patolojiden bahsettiklerini" iddia ettiğini belirtti.
REPER partisi eş başkanı Ramona Strugariu ise Roșia Montană dosyasında Romanya'nın ekonomik ve ulusal çıkarlarını baltaladığı gerekçesiyle Başbakan Marcel Ciolacu ve Ekonomi Bakanı Marcel Boloș'un derhal istifasını talep etti.
Strugariu, "Yalan söylediniz, kendi çıkarınız açısından yararlandınız ve milyonlarca Rumen ile dalga geçerek onları manipüle ettiniz. Artık hesap verme zamanı geldi. Roșia Montană, UNESCO mirasındadır ve Dacian Cioloș sayesinde kurtarılmıştır, ancak bunun hesabını vermek zorundasınız. Bunca yıldır Romanya'ya zarar verdiniz. İstifa edin!" dedi.
TÜRKİYE’DE ERZİNCAN İLİÇ’TEKİ DURUMUN ROMANYA İLE BENZERLİĞİ
Türkiye’de son günlerde Erzincan’ın İliç ilçesinde altın madeni ararken gayri hukuki ve gayri ahlaki girişim ve tartışmaların odağındaki Kanadalı altın arama şirketi gündemde olmaya devam ediyor. Toprak altında kalan 9 işçi henüz çıkartılamaz iken şirket yetilisinin ABD’ye kaçtığı iddia ediliyor.
Büyük vatansever aktivist Sedat Cezayirlioğlu’nun Kanadalı şirket ve türevleri olan şirketlerin onlarca hukuki saldırısı altında olayı Türk kamuoyuna benimsetmesi Romanya’da 2013 yılında yapılan protesto gösterilerini akla getiriyor.
RESOURCES LİMİTED, ANAGOLD VE İLİÇ İLİŞKİLERİ
Türk basınına göre Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, "Çukurdere Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" adıyla 2000 yılında Ankara’da kuruldu. Şirket ilk olarak merkezi ABD’nin Denver şehrinde bulunan ve Kanada borsasında işlem gören Anatolia Minerals Development Limited’in Türkiye’de faaliyet gösteren bir alt şirketi olarak madencilik alanında çalışmaya başladı. Anatolia Minerals, Avustralya’nın en büyük üçüncü altın üreticisi olan Avoca Resources Limited’le birleşerek Alacer Gold Corporation’ı kurdu.
“Avoca Resources Limited, dünyanın en umut verici maden bölgelerinden bazılarında yer alan bir proje portföyüne sahiptir. Avustralya, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri'nde bir dizi araştırma ve geliştirme projesi bulunmaktadır. Şirketin, Avoca Altın Projesi, Altın Üçgen Projesi ve Karasu Projesi de dahil olmak üzere, boru hattında bir dizi arama ve geliştirme projesi bulunuyor.”
