İşadamı Süsli, 2024 yılında çok ümitli
* Homelux Romanya'nın kurucusu Ömer Süsli: "Son 20 yılda, her seçim yılında bütçemizden daha yüksek bir büyüme elde ettiğimizi fark ettik"
Türk işadamı Ömer Süsli, 2024 yılında yönetimindeki şirketlerin faaliyetleri ile olarak küresel ekonomi dergilerinden Forbes’in Romanya versiyonuna bir röportaj verdi. İşte Süsli’nin gazeteci Ionut Bonoiu’ya verdiği röportaj:
***
Her geçen gün genişleyen alışveriş merkezi portföyü, madencilik, ulaştırma ve sanayi alanlarında büyüyen faaliyetleriyle Ömer Süsli, bu yıla 100 milyon euroluk yatırım bütçesi ve yeni bir hedefle girdi: enerji.
Forbes Romanya'nın bu yılın başında editoryal proje için gerçekleştirdiği 20'den fazla röportajın en yaygın teması hem yerel hem de küresel anlamda seçim yılı olan 2024 yılı ile ilgiliydi. İş dünyasının liderleri, bu yılın sonuçlarına ve bunun gelecek on yılda dünyayı nasıl şekillendireceğine ilişkin farklı bakış açılarına, korkulara, umutlara ve beklentilere sahip. Ancak Forbes Romanya'nın en iyimser muhataplarından biri de hiç şüphe yok ki Ömer Süsli oldu.
Süsli şöyle konuşuyor:
"Bilmelisiniz ki son 20 yıldır her seçim yılında bütçemizin üzerinde bir artış yaşandığını fark ettik. Bu eğilim, gayrimenkulden madenciliğe, taşımacılıktan imalata ve sanayiye kadar faaliyet gösterdiğimiz tüm alanlarda belirgindir. Bu yıl hiçbir heyecan olmadan faaliyette en az yüzde 12 oranında bir artış göreceğimize eminim.”
Danışmanlar bu artışların çeşitli nedenlerini tespit ediyor. Temel unsurlardan biri mali istikrardır (seçim yılında eğilim yeni vergilerin getirilmesinden kaçınmaktır) ve devletin altyapı yatırımları gibi görünür yatırımları artırma çabalarıyla tamamlanır.
Devlet yatırımları ister madencilik ister taşımacılık olsun, Ömer Süsli gibi girişimciler için olumlu bir etki yaratıyor ve ekonomik faaliyetleri artırıyor. Örneğin taşıma filosu, Romanya iç pazarındaki çimento taşımacılığının önemli bir bölümünü yönetmektedir.
Süsli, "İnşaat malzemeleri sektörü altyapı sayesinde iyi gidiyor ve birçok proje var. Bu olumlu eğilimin önümüzdeki 4-5 yıl boyunca devam edeceğini öngörüyoruz. Altyapıya yılda 5 ile 10 milyar avro arasında yatırım yapılabileceğini düşünüyorum, bu da sürdürülebilir büyüme potansiyelinin altını çiziyor." diyor.
Türk asıllı işadamı, yeniden yapılandırıp kârla sattığı yapı marketler zinciri Praktiker'i devraldığında kamuoyu tarafından tanındı. 2021-2022 döneminde bir alışveriş merkezi portföyü oluşturmak için on milyonlarca avroluk yatırım yaptı. Satın aldıkları arasında Bükreş'teki Vitantis Alışveriş Merkezi, Râmnicu Vâlcea'daki River Plaza Alışveriş Merkezi, Bistriţa'daki bir proje ve Tulcea, Râmnicu Vâlcea, Drobeta-Turnu Severin ve Bârlad'daki diğer beş perakende merkezi yer alıyor.
Sadece iki yıl içinde devralınan her varlığı bir kâr kaynağına dönüştürmeyi başardı; mevcut bilgilere göre yaklaşık 20 milyon avroya satın alınan Vitantis Alışveriş Merkezi'nin başarısı bunun bir örneği. Bugün portföyünün toplam değerinin 200 milyon euro olduğu tahmin ediliyor.
Süsli, "McDonald's restoranı ekleyerek ve geniş alanları optimize ederek onları daha kullanışlı alanlara dönüştürerek Vitantis'in doluluk oranını yüzde 100'ün üzerine çıkarmayı başardık. Ben devraldığımda alışveriş merkezi neredeyse boştu ve şimdi otopark da sıkışık. Önümüzdeki aylarda gerekli formaliteleri tamamladıktan sonra Mutlu Sinema ile teklifimizi genişleteceğiz” şeklinde konuşuyor.
River Plaza Mall, iş adamının ikinci büyük satın alımı oldu; alışveriş merkezi 2022'de Sonae Sierra'dan yaklaşık 17 milyon Euro değerinde bir anlaşmayla devralındı ve on yıldır yıllık kayıplar biriktiren bir merkezi ilk yılda kârlı bir mülke dönüştürdü.
"Artık merkez karlı. Sinsay'ı büyük bir konseptle oraya getirdik, Pasaport Hizmetini, Nüfus Kayıt Hizmetini getirdik, her zaman dolu olan yemek alanının bakımını yaptık." diyen
Ömer Süsli yönetimindeki portföydeki her mülkte yüzde 100 doluluk ve etkileyici bir trafik yaşanırken, potansiyel kiracılar yer açılmasını bekliyor. Ayrıca bu yıl Romanya'da yeni alışveriş merkezlerinin satın alınmasına yönelik 60 milyon avroluk bir bütçeyle genişlemeye yönelik iddialı planlardan da söz ediyor.
Süsli, "Tulça'da bir genişleme planlıyoruz ve ne yazık ki nüfusun azaldığı daha küçük kasabalardaki projeleri sürekli olarak değerlendiriyoruz. Bunun bir örneği, nüfusu üç yılda 13.000'den 10.000'e düşen Calafat'tır." ifadesini kullandı.
Geçen yılın başında, "2023 için 23" editoryal projesinde işadamı, satışını düşünmeden önce önemli değere sahip bir portföyü konsolide etme isteğini dile getirdi. Amacı minimum portföy hedefi 300 milyon euro olan bir gayrimenkul yatırım fonunun dikkatini çekmekti.
Romanya'da satın alma fırsatlarını aramaya devam eden Ömer Süsli, projelere sıfırdan başlamakla da ilgileniyor. Element Industrial'ın kurucusu girişimci Ionuţ Dumitrescu ile işbirliği içinde yürütülen bu projelerden birinin Ghencea Uzantısı bölgesi için yapılan planlama biliniyor. Ancak proje gerekli izinlerin alınmasında gecikmelerle karşılaşıyor.
Süsli bu proje ile ilgili olarak şöyle konuşuyor:
"Gence Uzantısı'nda da dahil olmak üzere 76 bin metrekarelik arsamız var ve bunun için şu anda alışveriş merkezi inşa etme izni almak üzere prosedürlere başladık.
Bu proje en az 50 milyon avroluk bir yatırımı temsil ediyor ve uygulanması istihdam yaratacak ve katılımcı şirketlerden toplanan ücretler ve vergilerin yanı sıra inşaat vergisi yoluyla devlet bütçesine doğrudan, yerel bütçeye de fayda sağlayacak önemli gelirler getirecek. "
Girişimci, son yıllarda sık sık seyahat ettiği ve her yıl yaklaşık bir ayını ailesiyle birlikte geçirdiği Amerika Birleşik Devletleri pazarında Aralık ve Ocak ayları arasında emlak portföyünün genişletilmesini araştırıyor.
“Bu yıl, New York'ta alışılmadık derecede yüksek sayıda kiralanabilir ticari alan gördük. Çok az sayıda satılık olmasına rağmen, kira arzı çok fazlaydı. Pandemi sonrasında pek çok küçük işletmenin iflas ettiğini ve yerlerin bankaların yönetimine bırakıldığını düşünüyorum." Diyen Süsli, şu ana kadar ABD pazarında büyük bir satın alma gerçekleştirmedi ancak bazı umut verici görüşmelerde bulundu. Durum tespiti aşamasında potansiyel satın almalara olan ilgi azaldı ve karmaşık olmayan varlıkların bulunmasında zorluklar yaşandı.
İşadamı Süsli’nin tespiti şu: “Orada varlık bulmak çok zor; çoğu araziyi kiraladı veya imtiyaz verdi. Kiralamaların 100 yıl süreli olduğu ve sona erdiği durumlar var, bu da bu mülklerin geleceğine dair belirsizlik yaratıyor."
İş adamı Süsli, 2023 yılında elektrik üretimi ve ticareti amacıyla Praktiker Energie ve Praktiker Electrica şirketlerini kurarak enerji sektörüne de adım attı. 2024 yılı için bu alana yaklaşık 40 milyon euro yatırım yapmayı planlıyor.
Süsli, diğer projeleri ile ilgili olarak da şu görüşleri kaydediyor:
"Geçen yıl bir enerji üretim şirketi kurduk ve şimdi üretime başlıyoruz ve dağıtımı ile de genişleyeceğiz. İlk projeleri, kendi yatırımlarımızın çeşitli finansman kaynaklarıyla birleştirerek portföydeki binaların çatılarına fotovoltaik paneller kurmayı hedefliyoruz.
Focşani'deki ticari merkezin çatısındaki projeye Norveç desteğiyle, Romtextil fabrikasında kendi fonlarımızla başladık ve Vitantis için PNRR aracılığıyla 1 MW'lık bir projenin onayını aldık, kendi 2 MW'lık projemizle tamamladık.
2024 yılında bağımsız yenilenebilir enerji projelerine de yatırım yapmaya başlayarak enerji sektöründeki iddiamızı sürdürmeyi planlıyoruz.
Köstence'de, kendi kendini finanse eden 6-7 MW'lık bir fotovoltaik proje için ATR'yi (bağlantı için teknik onay - tarihsiz) aldık ve bunun benzerinin de Cobadin'deki 13 MW'lık bir rüzgar santrali için de yakında verileceğini umuyoruz. "
İş adamı ayrıca, salgının etkisi ve Ukrayna'daki çatışma nedeniyle 2022 yılında iki mağazasını kapatmak zorunda kalan Homelux iç dekorasyon konusunda uzmanlaşmış ağındaki iki mağazayı da işletmeye devam ediyor.
