Hamdi YILMAZ & ZEMAHŞERİ’NİN CÜRETİ VE BİZ
Selçuklu Sultanı Melikşah döneminde Harzem şehri kasabası Zemahşeri kasabasında doğduğu için aynı adla anılan Büyük Türk dil bilimcisi ve edebiyatçısı Zemahşeri, Hicaz’da yüksek bir yere çıkıp Araplara bağırmıştı, “Ey Arap nesli! Gelin, atalarınızın lisanını benden öğrenin.’
Zemahşeri’nin Araplara seslenişinden bu yana nerelere geldik, biz kendi dilimizi kimlerden öğrenir hale geldik ayrı mesele.
Zemahşeri’nin tavrı bizim edebiyat dünyasında zaman zaman değişik kişilerde ortaya çıkar. Yukardaki sesleniş ile Necip Fazıl’ın, “Durun kalabalıklar! Bu sokak çıkmaz sokak” diye seslenişi birbirine ne kadar da benzer. Ne var ki, Necip Fazıl’ın yazı ile yazdığını Zemahşeri fiilen söylemiştir.
Mehmet Akif Ak diyor ki, “Cemil Meriç de Zemahşeri gibi fikir aleminin etrafına korku salan bir kabadayısı idi.” Ak ardından da ekliyor, “Allah'ın sayısız acılarla doldurduğu hayatının bütün anlarını bir ermiş feragatiyle ilme, irfana sarf etmiş ve kendini milletine kurban olarak adamış bir tefekkür adamını bütün boyutlarıyla tanımak, anlamak, anlatmak O'na ilgi duyan herkesin, özellikle de yakınları olmuş kişilerin görevidir.”
Böylesi bir insan yani Cemil Meriç’ten kitap gibi iki cümle; “Avrupalı için medeniyet, zorun yerine hilenin geçişidir. Fransız, bu manada Rus’tan daha medenidir, daha medeni, yani daha tehlikeli.”
Demek ki, Meriç’in zamanında Amerika henüz yeryüzüne medeniyetinin lazer ışıklarını saçmamıştı.
Meriç, bir de bizim medeniyetimizi özetliyor. Unuttuğumuz, unuttuğumuz için de bu hale geldiğimiz medeniyetimizi hatırlatıyor; “Türk İslam medeniyeti ahlaka, feragate dayanan bir medeniyet. Gerçekleştirdiği değerler edebiyattan da, felsefeden de, ilimden de muazzez. Ben bu mazlum medeniyetin sesi olmak istiyorum. Korumak istediğim şaheser; insanın kendisi. Tarihine vecitle eğildiğim bu büyük, bu gerçek, bu mert insanı Osmanlı yaratmış ve yaşatmış. Kendini tanımak irfanın ilk merhalesi. Düşünenin görevi insanından kopan, tarihini unutan ve yolunu şaşıran aydınları irşada çalışmak; Kızmadan, usanmadan irşat. Gerçek sanat ayırmaz birleştirir...”
“Bir çağın vicdanı olmak isterdim, bir çağın. Daha doğrusu bir ülkenin, idrakimize vurulan zincirleri kırmak, yalanları yok etmek, Türk insanını Türk insanından ayıran bütün duvarları yıkmak isterdim. Muhteşem bir maziyi, daha muhteşem bir istikbale bağlayacak köprü olmak isterdim, kelimeden, sevgiden bir köprü.”
13 Haziran 1987 tarihinde 71 yaşındayken vefat eden Cemil Meriç’i rahmetle anıyoruz.
(Bu yazı 23 Nisan 2009 tarihinde yayınlanmıştır)
