HAMDİ YILMAZ & Rumenler 1989 öncesini özlüyor mu?
Romanya’da absürt konuları araştırmayı kendisine iş edinmiş Alman Friedrich Ebert Vakfı’nın yaptığı anket sonuçlarına bakarsanız, evet.
“Deneklerin çoğu, 1989'dan önce insanların sosyo-ekonomik açıdan daha iyi bir yaşam sürdüğünü düşünüyor.”
Ankete katılanların yüzde 78,7'si iş güvenliği, yüzde 73,2'si konut bulunabilirliği ve yüzde 68,7'si insanlar arasındaki eşitlik açısından 1989 öncesinin daha iyi olduğunu söylemiş.
Madalina Firanescu, Adevarul gazetesindeki “Ücretler ve ütopyalar” başlıklı yazısında bu durumu, “Romanya'da bir hayalet dolaşıyor: komünizmin hayaleti. Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından yazılan ‘Komünist Parti Manifestosu’nun ünlü başlangıcının bu yorumu, Friedrich Ebert Vakfı tarafından yakın zamanda yayınlanan çalışmanın bazı sonuçlarını yansıtıyor.” şeklinde yorumluyor.
Firanescu, yalnızca yapay sosyo-ekonomik istikrar kriterine göre değerlendirildiğinde "Altın Çağ"dan sonra en çok sayıda nostaljinin Rumen dilinde F harfi ile başlayan kelimelerden oluşundan hareketle 3 F ile ifade ederek ‘soğuk, açlık ve korku’ olduğunu ve bunun bedelinin de pahalıya mal olduğunu belirtiyor.
1987'den sonra doğan gençler (arasında belli ki, başkalarının hikayelerinden veya alternatif bir ders kitabından eklenen birkaç satırdan hariç), o zamanların gerçeklerini bilmeyen gençler oluşuna dikkat çeken yazar, “Öte yandan, komünizmi en az takdir edenler, ergenliklerini ve ilk gençliklerini Çavuşesku diktatörlüğünün zirvesinde yaşayan ‘kararnameler’dir.” diyor.
Yazar ayrıca, ankete katılanların yüzde 51,6'sının adil bir toplumun gelir ve servetin tüm insanlara eşit olarak dağıtıldığı bir toplum olduğuna kesinlikle katılmaları veya katılmaları şok edicidir. Ankete katılanların yüzde 18'i yorum yapmıyor. Bu nedenle, Marksist 'herkesten kapasitesine göre, herkese ihtiyacına göre' mottosu hala geniş yankı bulmuştur” ifadelerini kullanıyor.
Anket sonuçlarını aktaran yazar, “Öte yandan, bugün geriye bakıldığında araştırma, Rumenlerin çoğunlukla eğitim ve sağlığın desteklenmesinde (her ikisi de yüzde 90'ın üzerinde), yaşlılık maaşlarının, kültür ve sanatın desteklenmesinde ve mücadelede devletin daha aktif bir rol oynamasından yana olduklarını gösteriyor.
Yoksulluk (hepsi yüzde 70'in üzerinde), ancak görüşler eğitim düzeyine göre değişir: yüksek eğitime sahip olanlar, yaşlılık aylığı ve çevre korumaya yönelik devlet harcamalarını artırmayı (her ikisi de yüzde 70'in üzerinde) tercih ederken, Devlet tarafından yapılan ödemelerin düzeyinin ne olduğu sorulduğunda, ankete katılanların yüzde 90,8'i asgari emekli maaşının çok düşük olduğunu, yüzde 86'sı garanti edilen asgari gelir için aynı fikirde olduğunu ve yüzde 63'ü işsizlik yardımlarının yetersiz olduğunu düşünüyor” bilgisini veriyor.
Madalina Firanescu’nun makalesinden son bir alıntıyla yazımızı tamamlayalım:
“Ancak ekonomide asgari ücretten memnun olmayan Rumenlerin yüksek oranı dikkat çekiyor: yüzde 91! Ve Halkın Avukatı'nın ülkedeki asgari brüt ücretin asgari tüketim sepetinden düşük olduğuna dair bir raporda belirtmesinin ardından Meclis'e bir yasa tasarısının gelmesi tesadüf değil.”
Bütün bunlardan Rumen olmayan Alman Friedrich Ebert Vakfı’na ne sorusunu bir kenara bırakarak özetlersek, Rumenler anket sonuçlarından da görüldüğü gibi 1989 öncesini özlüyor yorumu yapılır mı bilmem!
