Hamdi YILMAZ & KEİ ve BÖLGESELLİK
*Çarşamba günü vefat eden Türk dostu Romanya eski Cumhurbaşkanı Ion Iliescu anısına
Romanya eski Cumhurbaşkanlarından Ion Iliescu ile önceki gün (20 Nisan 2010) Bükreş’te, Sosyal Demokrasi Vakfı’nda bir araya geldik.
Iliescu, Romanya’yı komünist bir rejimden hür bir rejime geçiren sürecin önemli aktörlerinden, deneyimli bir devlet adamı.
Türk Romen ilişkileri ile başlayan sohbetimize doğal olarak Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü konu oldu.
Çünkü, Iliescu KEİ’nin kuruluş dönemi politikacılarından.
Kimileri KEİ Örgütü’nü dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın, AB’ye karşı “Ya bizi de birliğe alın ya da birliğinize rakip bir oluşum içerisine gireriz” diyerek kurduğu bir oluşum olarak değerlendirir.
Iliescu ise, KEİ Örgütü’nü Türk Romen ilişkilerine ivme kazandıran bir kurum olarak görüyor. KEİ’nin İstanbul’daki sekreteryasından, Selanik’teki finans merkezinden bahsettikten sonra Romanya’nın üstlendiği Karadeniz ülkeleri Üniversiteleri işbirliğinden bahsetti ve bu işe yoğun çaba harcamış bir Romen akademisyeni de saygı ile andı.
Oysa bugün bu kuruluşun esamesi okunmuyor. Bazen lüks baskılı dergilerine ve turistik amaçlı organizeleri göze çarpıyor, o kadar.
Romen eski Cumhurbaşkanı, KEİ’nin yıldızının parlaklığını yitirişine neden olarak Kuzey Karadeniz’deki Rusya, Ukrayna ve Moldava gibi ülkelerin kendi iç kargaşalıklarından dolayı yeteri kadar ilgi gösteremeyişlerini görüyor.
KEİ’nin işlevini giderek yitirişine binbir sebep gösterilebilir.
Bize göre de en önemli sebep, Karadeniz ile rüyalarında dahi ilişki kurmaması gereken küresel güçlerin burunlarını bu işe sokmalarıdır. Ne yazık ki, başarılı da olmuşlardır.
Hangi gerekçe ile olursa olsun Özal’ın şahsında Türkiye’nin baş aktör olduğu KEİ oluşumuna alternatif olarak yaratılan son oluşumun Bükreş’te bundan iki yıl önce yapılan toplantısına Türkiye, bir bakan ile katılmıştı. O da ABD’nin baş aktörlüğü karşısında “Türkiye’siz Karadeniz’de birşey olmaz” demekle yetinmişti.
KEİ olayında asıl çıkarılması gereken ders, bu tip oluşumların başta bölgesel barış olmak üzere ekonomiye de sağladıkları katkıdır.
Nitekim Iliescu, o zaman 300 milyon dolar olan Türkiye Romanya ticaret hacmini 1 milyar dolara çıkarmayı Süleyman Demirel ile birlikte yaptıkları ortak basın toplantısında deklere ettiklerini ve bu amaca da 2 yıl gibi bir sürede ulaştıklarını söyledi.
Türkiye, bazen başını sağa sola döndüremeyen yaralı bir arslan gibi oluyor. Bir türlü silkinip, ayağa kalkamıyor. Ayağa bir kalkabilse..
(Bu yazı 22 Nisan 2010 tarihinde yayınlandı)
