HAMDİ YILMAZ & Asker Kraliçe’nin ‘Büyük Romanya’sı

Romanya, 1 Aralık’ta ‘Büyük Romanya’nın kuruluşunu kutlayacak.

Bundan 103 yıl önce, 11 Kasım 1918 tarihinde Birinci Dünya Harbinden hemen sonra Romanya’nın sınırları genişledi. Ama nasıl?

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, İtilaf Devletleri'nin I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinden sonra çözülüyordu. 16 Ekim 1918'de Polonyalı büyük politikacı Józef Piłsudski "bağımsız bir Polonya devletinin varlığını" ilan etti. 28 Ekim'de, büyük halk gösterileri Çek Cumhuriyeti'nin bağımsız devletinin ilanına yol açtı. İki gün sonra, 30 Ekim 1918'de Slovakya, ölmekte olan İmparatorluğa itaat etmekten vazgeçerek Çek Cumhuriyeti ile birlikte Çekoslovakya adında yeni bir devlet kurdu.

Çifte Hükümdarların kalpleri sonsuza kadar kırıldı. Avusturya, 12 Kasım 1918'de, Macaristan ise 16 Kasım 1918'de egemenliğini ilan etti.

14 Kasım 1918'de Arad'daki Cicio-Pop'un evinde, ilk Rumen sosyalistlerinden Iuliu Maniu, Macar hükümetinin elçisi Orosz'a son darbeyi "Macaristan'dan tamamen ayrılmak istiyoruz" diyerek vurdu.

Kasım 1918'in sonunda, Transilvanya'nın her yerinden 1.228 resmi delege, Birlik Salonundaki tartışmalara doğrudan katılmalarına ve Büyük Birlik Bildirgesi'ne oy vermelerine izin veren bir tür yetkilendirme olan sözde kimlik belgelerini aldı. Alba Iulia Katedrali'nin önündeki Roma Platosu'nda, özellikle komşu bölgelerden 100.000'den fazla Rumen, Transilvanya Romanesk meclisini kuşattı.

Rumen ulusunun tarihinde görülmemiş bu toplantı, İspanyol gribi salgınının ortasında yapıldı

Bir Rumen gazetecinin anlattığına göre birçok katılımcı boyunlarına diş diş ördükleri sarımsakları asmıştı.

O zamanlar antibiyotik yoktu. Kraliçe Maria'nin kendisi enfekte oldu. Ölmek üzereydi. Ama doktorlar mucizeler yarattı. Şimdi nekahet plazması denen şeyi enjekte ettiler.

***

1 Aralık 1918’de Basarabya ve Bukovina’dan sonra Banat ve Transilvanya da böylece Romanya’ya katıldı. “Büyük Romanya” doğdu.

Ancak, bu yeni devletin başta Batılı devletler olmak üzere diğer devletler tarafından tanınması gerekiyordu.

Bu amaçla Paris’te Barış Konferansı yapılıyordu.

Fransa Başbakanı Clemenceau, Kral Ferdinand'ın Bükreş Barışını Merkezi Güçler’e onaylatmadığını bahane ederek ‘Büyük Romanya’yı’ tanımaya ve Romanya’yı öncelikli müttefik olarak kabul etmeye pek istekli görünmüyordu. Bu tutum üzerine Romanya Başbakanı ve Rumen heyetinin Başkanı I.C. Brătianu, Paris’i terk etmişti.

Gelişmeler üzerine “Sarayda sadece bir kişi var ve o da Kraliçe" diyen Fransa'nın Bükreş Büyükelçisi Kont Saint Aulaire, popülaritesi çok yüksek olan Kraliçe Maria’nın Barış Konferansı'nın gerçekleştiği Paris'e gitmesini önerir ve Kraliçe görevi coşkuyla kabul eder.

Dünya Savaşı sırasında cephede siperden sipere hastaneden hastaneye koşarak yaralı askerlerle ilgilenmesi Kraliçe Maria’nın halk nezdindeki popülaritesini artırmıştı.

Halk kendisine “Asker Kraliçe” diyordu.

Kraliçe Maria’nın bu çabası Batılı devlet adamlarının da dikkatini çekmişti.

‘Dişi Aslan’ olarak tanımlanan Kraliçe Maria, 6 Mart 1919'da Fransız başkentine giderken Fransız Başbakanı ‘Kaplan’ Georges Clemenceau'yu ‘baştan çıkartarak’ ikna edeceğinden emindi.

Kraliçe Maria, Paris’te kendisinden önce ulaşan şöhreti sayesinde sıcak bir ilgiyle karşılanır.

Fransa Başbakanı Clemenceau, daha ilk karşılaşmada açıkça Kraliçe Maria’ya “Başbakanınızı sevmiyorum” der.

Rumen tarihçilerinin anlatımına göre Kraliçe Maria cilveli bir şekilde cevap veriyor: "Belki beni daha hoş görürsünüz".

Sonuçta, Kraliçe Maria, Fransız Büyükelçisi gibi Fransa Başbakanını da “Büyüler”. Paris Barış Konferansı Başkanı Raymond Poincare, Başbakan Clemenceau'nun Kraliçe Maria’nın Paris’e gelişinden sonra Romanya'ya yönelik tutumunda bir değişiklik olduğunu da not ediyor.

Mart 1919'da Kraliçe Maria, dünyanın büyük siyasi liderlerini baştan çıkarmak için Paris Barış Konferansı'na gitmemiş olsaydı, Alba Iulia'nın ilanı basit bir istek olarak kalabilirdi.

Allah’tan Budapeşte'de Bela Kun'un komünistleri iktidarı ele geçirdi ve Avrupa, Bolşeviklerin yayılmasından korktu.

Kraliçe Maria, Paris'te yalnızca bir hafta kalır ve ardından akrabaları Kral V George ve Kraliçe Mary'yi ziyaret etmek için İngiltere’ye geçer.

Romanya'nın Mary'si Büyük Britanya'da, Krallık'taki en etkili insanların birçoğuyla- Lord Curzon, Winston Churchill ve Nancy Astor ile bir araya geliyor.

Kraliçe, Paris'e döndüğünde, Konferans için orada bulunan ABD Başkanı Woodrow Wilson'ı etkilemekte başarısız olur. Kraliçe Maria ABD Başkanı’na yönelik sözleri ile Rumen heyet üyeleri gibi Konferansı diledikleri gibi yönetmeye çalışan diğer yetkilileri de şok ediyor.

Ve ABD Başkanı Wilson’a, "Önemli değil, beni erdemlerimin hatalarıyla kabul etmeye alışmalısın" diyor.

“Başkan Woodrow Wilson, Rumen Kraliçesini sevmemiş olabilir, ancak sözleri aklında kaldı.” şeklinde not düşüyor tarihçiler.

Sonuç itibarı ile Batı'nın Bolşevizm’in yayılmasını önlemek için bir tampon devlete ihtiyacı vardı.

Kraliçe Maria’nın resmi olmayan Paris ziyareti beklenen ve istenen başarıyı getirdi:

Versailles ve Saint-Germain ile Trianon anlaşmaları sonucu ‘Büyük Romanya’ tanındı.

Rumen halkı Kraliçe Maria’ya bu başarısından dolayı Braşov’daki Bran Şatosu’nu hediye etti.

Rumenler ülkenin önemli bir hastanesine de “Regina Maria” adını vererek cephede siperden sipere koşarak yaralılarla ilgilenen Kraliçelerinin adını ölümsüzleştirdi.

Kraliçe Maria’nın önce cephe siperlerinde sonra diplomasi masasında ABD başkanını azarlayarak tanıttığı “Büyük Romanya” Stalin despotu tarafından Moldova ve Dobruca’nın bir kısmı kopartılarak bugünkü coğrafi halini aldı.

Kraliçe Maria (Fotoğraf sahibi: Ovidiu Drugă)