FERHAT YILDIRIM & Karadağ’ın Vize Kararı Diplomatik Nezaketi Zedeliyor
Karadağ’ın Türk vatandaşlarına vize engeli, hukuki değil siyasi bir refleksin ürünü olarak gündemde tartışılıyor.
Karadağ’ın başkenti Podgorica’da bulunan Zabjelo semtinde yaşanan kavga, bir kez daha toplumların adalet anlayışını ve krizlere karşı reflekslerini tartışmaya açtı. Bir kumarhanede Türk vatandaşı olduğu iddia edilen üç kişinin karıştığı olayın ardından polis iki kişiyi gözaltına aldı. Ancak asıl tartışma, bu olayın hemen ardından Karadağ Başbakanı’nın Türk vatandaşlarına vize engeli uygulanacağını açıklamasıyla başladı.
Bu karar, bir güvenlik önlemi değil; toplumsal öfkenin siyasete yansımasıdır. Zabjelo sokaklarında Türk karşıtı sloganların atılması, bireysel bir suçtan hareketle bir milleti hedef göstermenin tehlikesini gözler önüne serdi. Adalet, bireysel sorumluluğu esas alır; milletleri değil fiilleri yargılar. Hukukun görevi suçu işleyeni cezalandırmak, devletin görevi ise adaleti tesis etmektir, düşmanlık üretmek değildir.
Türkiye’de de zaman zaman farklı milletlerden kişilerin karıştığı çok daha vahim olaylar yaşanıyor. Masum vatandaşlarımız hayatını kaybediyor, toplum sarsılıyor. Fakat biz, suçluyu cezalandırıyor; o kişinin milletini değil, birey olarak eylemini hedef alıyoruz. Çünkü bu, hukuk devleti ilkesinin ve evrensel adalet anlayışının gereğidir.
Karadağ yönetiminin aldığı karar, kısa vadede iç politikada bir rahatlama yaratabilir ama uzun vadede ülkenin çok kültürlü yapısına ve uluslararası itibarına büyük zarar verecektir. Devletlerin görevi intikam değil, denge sağlamaktır. Toplumsal öfkeyi hukuka dönüştürmeyen bir yönetim, sonunda kendi öfkesine yenilir.
Yüzyıllarca hükmettiğimiz eyaletlerimizden birisi olan Karadağ, imparatorluk sonrası dil birliği ve yönetim istikrarı sağlayamadı. Bugün Karadağ’ın aldığı vize kararı, bu tarihsel kırılmanın bir yansımasıdır. Güçlü bir devlet geleneğinin yokluğunda ortaya çıkan yönetim zafiyeti, krizleri hukuka değil öfkeye dayalı reflekslerle çözme alışkanlığını besliyor.
Karadağ’ı yakından tanıyorum. Ülkedeki otellerin büyük bölümü Rusların, kumarhaneler ise Türklerin kontrolünde işletiliyor. Türkiye’den iş insanları, siyasetçiler ve sanatçılar bu tesislere sıklıkla gidiyor ve ciddi miktarda para harcıyorlar. Bu durum Karadağ ekonomisine katkı sağlarken, Türkiye’nin kaynaklarını dışarıya akıtıyor.
Dolayısıyla bu vize engeli, her ne kadar devlet ciddiyetiyle bağdaşmasa da, kaldırılmadığı takdirde Türkiye açısından dolaylı bir fayda yaratabilir. Çünkü Karadağ yerine KKTC’ye yönlendirilecek bir kumar turizmi, ülkemizin ekonomisine katkı sağlayacak ve stratejik açıdan da avantaj yaratacaktır.
Yine de diplomatik nezaket gereği Türkiye Cumhuriyeti bu karara sessiz kalmamalı, Karadağ’a nota vermelidir. Adalet, bireysel sorumluluğu esas alır, milletleri değil fiilleri yargılar.
Kendi marinalarında bulunan restoranlara gelen turistlerin çantalarını ve telefonlarını çalan kendi vatandaşlarını ıslah edemeyen Karadağ yönetiminin, Türk vatandaşlarına vize engeli koyması kabul edilemez.
Bir ülke, kendi içindeki suçu görmezden gelirken başka bir milleti topluca suçlayamaz. Adalet, milliyetle değil, eylemle ölçülür.
Karadağ, bu kararla hem uluslararası hukuk ilkelerini hem de diplomatik nezaketi hiçe saymıştır. Bu tavır, dostluk değil önyargı üretir.
Sonuç olarak, Karadağ’ın aldığı bu karar hukuken tamamen yasak olmasa da, mevcut ikili anlaşmayı ihlal ettiği için diplomatik ve sözleşmesel açıdan ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Türkiye, bu durumda sessiz kalmamalı, nota vererek tepkisini ortaya koymalıdır.
Bu karar, yalnızca Türkiye’ye değil, evrensel adalet ilkelerine de ciddi bir meydan okumadır.
