Ebeveynlere Dijital Bağımlılık Uyarısı: “Çocukların Gelecekleri için Erkenden Önlem Alınmalı”
*Dijital cihazların aşırı ve kontrolsüz kullanımı dijital bağımlılığa yol açabilmektedir
Eğitimci-Yazar Dr. Feyyaz Öztop dijital bağımlılığın çocukların geleceklerine büyük zararlar verebileceğini vurguladı. Ayrıca Dr. Öztop dijital bağımlılıktan kurtarmanın önlemekten daha zorlu bir süreç olduğunu; ebeveynlerin erkenden önlemler almaları gerektiğini ifade etti.
Dr. Öztop açıklamalarında: “Günümüzde küçük yaşlardan itibaren bireylerin dijital cihazlarla karşı karşıya geldiğine tanık olabiliyoruz. Örneğin anne babalarımız çocuklar ağladığında sussun diye, uyumadığında uyusun diye ve yemek yemediğinde yemeğini yesin diye bu cihazları kullanabilmektedirler. Büyüdüklerinde de çocukların dijital cihazları iletişim kurma, bilgi edinme, video ve fotoğraf çekme, not alma, sosyal medyada gezinme, oyun oynama gibi birçok amaç için kullandığına rastlanabilmektedir. Fakat, teknolojik cihazların aşırı ve kontrolsüz şekilde kullanımın ise bireyin hayatına birçok yönden zararları olabiliyor.
Dijital cihaz kullanımının en çok bilinen zararlarının başında dijital bağımlılık geliyor. Dijital bağımlılık cihaz kullanımının bireyin hayatını sürekli olumsuz etkilemesi ve cihaz kullanımı esnasında kontrolünü kaybetmesi olarak bilinmektedir. Dijital bağımlılığın bireylerin ruh sağlığından ortopedik sorunlara dek çeşitli alanlarda sağlık sorununa yol açtığı gözlemlenmektedir. Odaklanma, karar verme gibi bilişsel süreçlerini sekteye uğrattığı da bilinmektedir. Yine dijital bağımlılık ve aşırı teknoloji kullanımının bireylerin uyku durumlarına, beslenme düzenlerine, hijyen durumlarına ve sosyal ilişkilerine ve sayamadığım birçok konuda çeşitli zararları olabiliyor. Bu bağımlılık bireyin yaşam tarzını ve düzenini etkiliyor.
Öte yandan dijital cihazların kullanımı ortaya siber zorbalık, zararlı yazılımlar vb. bazı dijital tehlike risklerini oluşturabiliyor. Dijital ortamda karşılaşılan bu durumlar yine çocukların ve ailelerin maddi ve manevi bakımdan olumsuz etkilenmelerine yol açabilmektedir. Bundan ötürü çocukların dijital cihazların zararlarından korunması için en büyük görevin anne babalara düşmektedir. Ebeveynlerimiz bu konularda bilinçli olmalılar. Ebeveynlerimiz bu cihazları çocuklar için masum bir oyuncak ya da oyalanma aracı olarak görmemeliler. Çocukların dijital cihaz kullanımına dikkat etmeliler ve önemsemeliler. Dijital bağımlılıktan kurtarmak önlemekten daha zor oluyor. Bu yüzden geç olmadan şimdiden önlemler alınmalı.
Dr. Öztop çocukların dijital bağımlılık ile dijital tehlikelerden korunması için ebeveynlere de bazı tavsiyelerde bulundu:
“Anne babalarımız öncelikle dijital cihazların bilinçli ve ölçülü kullanıldığında faydalı olabileceği gibi bilinçsiz kullanımında da türlü tehlikelere ve sorunlara yol açabilme potansiyeline sahip olduğunu unutmamalılar. Bu konularda bilinçli olmalıdırlar.
Ayrıca ebeveynlerimiz bilinçli dijital cihaz kullanımı konusunda çocuklarını da yönlendirmeliler. Dijital cihazların gerektiği zaman kullanılması, işin bitince bırakılması ve gerekli içerikle kullanması konusunda sorumluluk almaları sağlamalılar. Örneğin internet ortamlarında reklamlara yaygın bir şekilde karşılaşılabiliyor. Bu içerikler çocukların yeni bir oyuna ve uygulamaya alışmasına yol açabiliyor ve dijital cihazları kullanımını artırabiliyor. Bundan dolayı çocuklar kendilerine gerekli olmayan içeriklere dokunmamaları konusunda yönlendirebilirler. Güvenli ve reklamsız web siteleri ile uygulamalardan faydalanma konusunda yönlendirmemeliler.
Çocukların düşünce ve davranışları bulundukları ortamdaki yaşantılarına göre şekillenebilmektedir. Bu konularda yine çocuklarının önünde iyi birer rol model olmalılar ve kardeşler gibi diğer aile üyeleri birlikte bir iş birliği yapmalılar. Hatta çocuklarının akranlarının ve akrabalarının aileleri ve komşuları ile bu konularda iletişim kurulması ve iş birliği yapılması da dijital bağımlılığın önlenmesinde yarar sağlayacaktır.
Öte yandan anne babalarımız uygun bir dil ve üslup ile sohbet edip, ikna edip, birtakım kurallar dahilinde çocuklarının bu araçları kullanmalarını sağlamalılar. Bu noktada süre, içerik ve mekân bazında bazı sınırlamalar getirebilirler. Kullanımda azaltma yoluna gidileceği zaman da bunun aşamalı olarak gerçekleşmesi işlerinin daha kolay ve etkili olmasına yardımcı olabilecektir.
Yine çocuklarının koydukları kurallara uyup uymadıkları da denetlenmelidir. Denetleme olmaması kuralların uyulmamasına yol açabilir. Bunun yanında ailelerin yapıcı bir yaklaşımla hayatta karşılaştıkları sorunların üstesinden gelmelerine yardımcı olmaları da dijital cihaz kullanma isteklerini azaltmaya yardımcı olabilir.
Ek olarak ailelerimiz çocukların fiziksel ortamda bireysel ya da ortak şekilde keyifli vakit geçirecekleri alternatifler sunmalılar. Çocukların bulundukları ortamda keyifli vakit geçirilmesini sağlayacak bir aktivite uğraşı olmaması onları dijital cihazları kullanmaya itebilmektedir. Fiziksel ortamda alternatifler sağlanırsa bu faaliyetler esnasında çocuklar dijital ortamda; başarma, rekabet etme, değer verilme vb. birçok duyguyu da görebilme fırsatına sahip olabilirler. Fiziksel ortam aktiviteleri ile meşgul olmak dijital ortama olan eğilimde azalması görülmesine katkı sağlayan önemli adımlar arasındadır.”
