Dijital ’yeraltı’ ekonomisinin değerini kimse bilmiyor
*Rumen basını “Dijital yeraltı ekonomisi” olarak nitelendirdiği Google, Facebook, Uber, ve Bolt gibi firmaları sorguluyor
Ziarul Financiar gazetesi Dijital "yeraltı" ekonomisi başlığını kullanarak pek çok sorunun cevabını aradığı haberinşe şöyle diyor:
“Google ve Facebook'un Romanya'dan ne kadar para aldığını, Glovo ve Wolt'un kaç kuryesi olduğunu, Uber ve Bolt'a kaç arabanın kayıtlı olduğunu veya Airbnb platformunda kaç dairenin kiralandığını kimse bilmiyor.
♦ Bu dijital ekonominin değeri, Romanya'da her gün on binlerce veya yüz binlerce kişi veya şirket tarafından kullanılan son derece görünür hizmetlerden bahsediyor olmamıza rağmen, hala bilinmiyor
♦ Bu, piyasada para olmasına rağmen devlet bütçesine ulaşmamasının bir açıklaması olabilir, çünkü para paradoksal olarak görünür ancak opak olan ve hakkında hiçbir veri bulunmayan ağlarda dolaşıyor
♦ Ancak, alternatif ulaşım, çevrimiçi reklamcılık, konaklama veya teslimat hizmetlerinin büyük ölçüde kartla ödenmesi nedeniyle bankalar tüm bu rakamlara erişebiliyor.
Dijitalleşme, şeffaflık getirmesi gerekirken, çok opak bir ekosistem yarattı. Google, TikTok ve Facebook'un yerel olarak yüz milyonlarca avro gelir elde etmesi beklenmesine rağmen, bunlar hiçbir yerde bildirilmiyor.
Örneğin, Facebook ve Instagram sosyal ağlarını işleten Amerikan devi Meta, Romanya'da herhangi bir tüzel kişiliğe, "SRL" veya "SA"ya sahip değildir, ancak tahminlere göre 500 milyon avroya yakın olabilen yerel çevrimiçi reklamcılık pazarındaki en önemli oyunculardan biridir.
Benzer şekilde, Uber ve Bolt "ekosistemlerine" kayıtlı arabalar taksiler gibi benzersiz bir şekilde tanımlanmamıştır. Romanya'da, bu alternatif ulaşım şirketlerini - alternatif ulaşım yasası (taksi yasasından farklı özel bir yasa) kapsamında- yetkilendiren tek kurum ARR'dir (Romanya Yol Otoritesi). Ancak, alternatif ulaşımla ilgilenen şirketler burada kayıtlıdır, arabalar ayrı ayrı değil. Daha kesin olarak, ARR'de resmi olarak listelenen her şirket onlarca, yüzlerce veya binlerce araba işletebilir. Bu nedenle tam sayıları bilinmemektedir.
Peki, yetkililer bu ekonomide hareket eden parayı nasıl takip edebilir?
Teslimat platformlarına gelince- Glovo veya daha yakın zamanda kurulan Wolt gibi- teslimat sürücüleri sokaklarda her yerde olsa da, gerçekte toplam sayıları bilinmiyor, çünkü bu grupların doğrudan çalışanları değil, geçici işçi şirketlerinden kiralanıyorlar. Ve otellerin Airbnb'de listelenen daire ve evlerden gelen rekabetle boğulduğu turizmde, hiçbir raporlama yok.
ZF'nin piyasa verilerine dayalı tahminlerine göre, Bükreş'teki her taksi için Uber, Bolt ve diğer yolculuk paylaşım platformlarında kayıtlı 7-8 araba var. Benzer şekilde, "klasik" reklamcılığa (baskı, TV, radyo veya açık hava) harcanan her ley için en az 5-6 ley daha Instagram ve TikTok gibi sosyal ağlara ve dev Google'a gidiyor. Ve misafirperverliğe gelince, turistik konaklama olarak kiralanan altı odadan biri Airbnb sisteminde sona erdi.
Ancak bunlar tahminler. Bu pazarların değeri hakkında resmi veri yok- ne bireysel olarak ne de kümülatif olarak.
Bu dijital ekonominin değerinin bilinmez kalması paradoksaldır, zira Romanya'da her gün on binlerce veya yüz binlerce kişi veya şirket tarafından kullanılan, oldukça görünür hizmetlerden bahsediyoruz.
Bu, ekonomide para olmasına rağmen devlet bütçesine ulaşmamasının bir açıklaması olabilir, çünkü para, hakkında hiçbir veri bulunmayan opak ağlarda dolaşıma girmiştir.
Ancak, alternatif ulaşım, çevrimiçi reklamcılık, konaklama veya teslimat hizmetlerinin büyük ölçüde kartla ödenmesi nedeniyle bankalar tüm bu rakamlara erişebilmektedir.
Cevaplanmamış sorular:
► Google, TikTok ve Facebook/Instagram devleri Romanya'daki şirketlerden reklam için ne kadar para topluyor?
► Uber veya Bolt'u yapan arabaların taksiler gibi benzersiz bir kimlik numarası neden yok?
► Glovo, Bringo ve Wolt gibi platformlar kaç kişinin evine yemek teslim ediyor?
► Airbnb'de daire kiralayan işletmelerin kaçı oteller gibi vergi ödüyor?
► Sürekli büyüyen bu dijital "yeraltı" ekonomisinin gerçek değeri nedir?
