CCIB’nin Amerika ve Karayipler Çıkartması- 3

Yazan: Ercan Çölmekçi

Premier Group CEO’su • CCIB Başkan Danışmanı

Ekonomik Misyonu Notları-18 Kasım 2025

Illinois Ekonomisinin Kalbinde Bir Gün: Diplomasi, Ticaret ve ABD’nin Gerçek Yatırım Kodları

Chicago’daki ikinci sabahımıza saat 03.00’te uyanarak, hem sorumluluğumuzu hissederek hem de yoğun bir günün bizi beklediğini bilerek başladık.
07.30’da kahvaltı, 08.30’da hareket… Fakat bugün bizi bekleyen program, sıradan bir iş akışından çok daha fazlasını içeriyordu.

***

Illinois Department of Commerce & Economic Opportunity (DCEO) ile Stratejik Toplantı:

“Illinois yalnızca bir eyalet değil; Orta Amerika’nın ekonomik motorudur.”

Günün ilk toplantısı, Romanya Cumhuriyeti Chicago Başkonsolosluğu’nun ev sahipliğinde ve Başkonsolos Lucian Ilie-Stănică’nın bizzat koordine ettiği diplomatik hazırlıklarla başladı.
Karşımızda Illinois’in en kritik kurumu vardı: DCEO – Illinois Department of Commerce & Economic Opportunity.

DCEO heyetini iki önemli isim temsil ediyordu:

• Margo Markopoulos – Deputy Director
• Ginta Rubin – Foreign Direct Investment (FDI) Manager

Toplantının daha ilk dakikalarında, Illinois’in ekonomik mimarisinin ne kadar güçlü, sistematik ve stratejik bir şekilde çalıştığını net biçimde gördüm.

***

Illinois’in Stratejik Konumu – Ekonominin Nabzı Chicago’da Atıyor

DCEO sunumu, Illinois’in nasıl bir ekonomik omurga üzerine kurulduğunu ayrıntılı şekilde ortaya koydu:

1. ABD’nin En Büyük İkinci Ulaşım ve Lojistik Merkezi

Chicago; havayolu, karayolu, demiryolu ve suyolu düğümlerinin kesiştiği tek şehir.
O’Hare Havalimanı dünyanın en yoğun kargo merkezlerinden biri.

2. Gelişmiş Sanayi Altyapısı

Makine, otomotiv ve yan sanayi, ileri kimya, medikal teknolojiler, gıda işleme, ambalaj ve lojistik teknolojileri…
Tümü Romanya ve Türkiye’nin işbirliği geliştirebileceği alanlar.

3. Dev Bir İşgücü Havuzu

12,5 milyonluk nüfusuyla Illinois;

• nitelikli işgücü,
• mühendislik kapasitesi,
• üniversite–sanayi işbirliği modeli
  bakımından ABD’nin en güçlü bölgelerinden biri.

4. Yabancı Yatırımcıya Net ve Ölçülebilir Teşvikler

İstihdam teşvikleri, teknoloji yatırımlarına vergi kredileri, üretim altyapısı destekleri, Ar-Ge hibeleri.

5. Akademi–Sanayi Entegrasyonu

University of Chicago, Northwestern University, Illinois Institute of Technology gibi kurumlarla ABD’nin en güçlü Ar-Ge ekosistemlerinden biri.

***

Daha ilk temaslarda gördüğüm gerçek şuydu:

ABD pazarı rastgele girilecek bir yer değil; doğru bilgi, doğru temas ve doğru kurumsal altyapı olmadan kapıları açmayan büyük ama disiplinli bir fırsatlar havuzu.

Bu nedenle 18 Kasım, misyonun hem omurgası hem de Kuzey Amerika ayağının en öğretici günü oldu.

Görüşmenin Diplomatik Önemi

Romanya Başkonsolosluğu bu toplantı ile adeta iki taraf arasında kurumsal bir köprü masası kurdu.

Şunu net söylemek isterim:

Kaliteli diplomasi sahada olmazsa, ekonomik misyonlar kâğıt üzerinde kalır.
Bu toplantı, diplomasi–ticaret–yatırım üçgeninin nasıl işlemesi gerektiğine dair örnek niteliğindeydi.

***

ÖĞLE ARASI – Chicago Rüzgârında Kısa Bir Mola ve “Joe’s” Deneyimi

Yoğun sabah oturumu sonrasında Chicago’nun rüzgârında kısa bir yürüyüş yaptık. Liman bölgesi cazip görünse de kalabalığın ağırlığı nedeniyle şehir merkezine yöneldik. Google Maps’te yüksek puan alan Joe’s Seafood, Prime Steak & Stone Crab dikkatimizi çekti.

Ama burası günler önceden rezervasyon gereken top bir mekanmış. Telefonla arayıp “uzun yoldan geldik” diye ısrar edince, araya sıkıştırıp bizi kabul ettiler. Bu nezih restaurantın kapısından adım atınca sebebini anladık. Bir anda kendimizi 50’ler–60’lar Amerika’sının atmosferinde bulduk. Çok deneyimli garsonlar size en uygun yemek seçimi için hazırdı.

Sade ama karakterli dekor, sessiz ve saygılı bir ortam, yılların deneyimiyle kusursuzlaşmış bir servis anlayışı…
Şehrin ruhunu hissettiren kısa ama unutulmaz bir öğle molasıydı.

***

ÖĞLEDEN SONRA PROGRAMI

ABD’nin İş Kodları

Öğle arasının ardından tam kadro olarak Başkonsolosluk binasına döndük ve günün en öğretici oturumu başladı. Moderatör yine Başkonsolos Lucian Ilie-Stănică idi. Konuşmacılar ABD iş dünyasının farklı stratejik alanlarını temsil ediyordu:

• Laura Ortega – Illinois Chamber of Commerce
• Venkat Veeramani – Wintrust Financial Başekonomisti
• Maria Metropulos – Holland & Knight Chicago
• Alan Schwartz – Holland & Knight New York
• John Hwang – Founder, Areida Group
• Stefanie Santos McLeese – Marka & İletişim Stratejisti

Bu kadro, ABD pazarına girişte hem teorik hem pratik bilgi veren nadir bir kombinasyondu.

***

ABD’de İş Yapmanın İlk Kuralı: Güven ve Kurumsallık

Sunumların ortak mesajı şuydu:

“Güveni sağlayamayan yatırımcı oyuna giremez; güveni sağlayan ise kurallara uyduğu sürece hızla yükselir.”

ABD pazarında güven, ürün kalitesinden bile önce gelir.

***

Illinois İş Dünyasının Mesajı: “Hazırlıklı Gelin, Bizimle Büyüyün”

1) Doğru Şirket Yapısı

Her eyaletin kendi hukuki ve vergisel sistemi vardır.
Yanlış şirket modeli, daha ilk adımda büyümeyi sınırlar.

2) Vergi Uyum Sistemleri

IRS + eyalet dengesi doğru kurulmalıdır.
Şeffaflık, ABD iş kültürünün temel taşıdır.

3) Pazara Giriş Stratejisi

ABD’de başarı; doğru eyalet, doğru dağıtım, doğru müşteri segmenti ve doğru sertifikasyonla mümkündür.

“ABD büyük fırsatlar ülkesi ama hazırlıksız geleni çok hızlı eleyen bir sistemdir.”

***

Bu oturum, Romanya’nın ABD’de yalnızca izleyici değil, işbirliği kurmaya hazırlanan aktif bir ekonomik oyuncu olduğunun göstergesiydi.

***

ABD Şirket Modelleri – “Modeli yanlış seçersen, daha en başta kaybedersin.”

ABD’de Şirket Kurmak – “Modeli Yanlış Seçen, Yola Eksik Çıkar”

Bu bölüm benim için en kritik kısımdı. Çünkü anlatılanlar teorik değil; işin omurgasına dokunan, sahada karşılığı olan bilgilerdi.

Önemli iki model şunlar;

LLC – Esnek ve KOBİ Dostu

LLC – Esnek ve KOBİ Dostu Yapı Konuşmacıların vurgusu netti:

• Vergi şirket düzeyinde değil, ortak düzeyinde alınıyor (pass-through).

• Yönetimi esnek; bürokrasi düşük.

• Hizmet sektörü, danışmanlık, küçük ölçekli operasyonlar için ideal.

• Yabancı yatırımcıların ABD’de en rahat uyum sağladığı model.

C-Corp – Fon Arayanların Tek Tercihi

Sunumun en net cümlesi şuydu:

“Eğer yatırım fonlarıyla çalışmak istiyorsanız, C-Corp’tan kaçış yok.”

• Hisse ihracına izin veren tek yapı.
• Bütün büyük şirketlerin standart modeli.
• Uluslararası yatırımcının görmek istediği form.
• Büyümek isteyen herkesin zorunlu olarak seçtiği yol.

Amerikan sistemi burada gri alan bırakmıyor:
Büyüme için C-Corp, esneklik için LLC.

***

Illinois Vergi Ekosistemi – Yüksek Ama Öngörülebilir

Illinois Vergi Sistemi – Karmaşık Ama Dengeli ABD’ye adım atan her yabancının ilk gördüğü: Vergi yüksek. Ama yüksek olmasının bir nedeni var: Sistem çalışıyor. Konuşmacıların çizdiği tablo şöyleydi:

• Federal corporate tax: %21

• Illinois corporate tax: %9,5 Toplam vergi yükü: ~%30

İlk bakışta büyük bir oran gibi görünse de Illinois’in sunduğu avantajlar tabloyu dengeleyen güçlü faktörlerdi:

• Ar-Ge teşvikleri

• İstihdam vergisi kredileri

• Yenilikçi teknoloji fonları

• Üniversite–sanayi işbirliği ağları

• ABD’nin ikinci büyük lojistik merkezi olması

Bir noktada şunu düşündüm “Vergi yüksek olabilir ama matematik mantıklı. Sistem öngörülebilir.” ABD’de iş yaparken en kritik avantaj, sistemin öngörülebilir olması. Vergi oranını bilirsiniz; nasıl uygulanacağını bilirsiniz; sürpriz yoktur.

Konuşmacı Stefanie Santos’un en çarpıcı cümlesi şuydu :

“Amerikalılar için güven, ürünün bile önündedir.”

ABD’de iş yapmanın temelinde
doğruluk + şeffaflık + profesyonellik bulunur.

Bu oturumdan iki net düşünceyle çıktım:

1) ABD pazarı devasa ama tamamen kurallara bağlı. Her şey kayıtlı, belgeli, prosedürlü. Kural dışı hareket alanı yok. Bu, yatırımcıya güven veren bir yapı.

2) iş yapmak istiyorsan profesyonellerle yap mutlaka doğru danışmanlık al.

***

Programımız, akşam saatlerinde CCIB – CRATI – Calgary tarafları arasında imzalanan çeşitli mutabakat metinleriyle devam etti.
Bu imzaların kapsamını yarın ayrıntılarıyla yazacağım.

Bu yoğun gün, aynı zamanda doğum günümün arifesiydi.
Demeter ve Antonio:

“Bu akşamlık resmî programdan mazur görsünler,”
diyerek beni kolumdan tutup dışarı çıkardılar.

Amerikalı iş ortaklarının önceden rezervasyon yaptırdığı Andy’s Jazz Club’a doğru küçük bir firar yaşandı.

***

YARIN:Bölüm 4

CCIB–CRATI–Calgary Mutabakatları ve Andy’s Jazz Club Gecesi