Avrupa'da emeklilik yaşı krizi

*Uzun yaşadıklarından şikâyet edilen emeklilerle ilgili tartışmalar Avrupa’da yoğunlaşıyor

Avrupa Birliği (AB), göçün istikrarlı seyretmesi halinde, üye ülkelerin bugünkü 451 milyonluk toplam nüfusunun 2070'e kadar 432 milyona düşeceğini öngörüyor. Aynı zamanda yaşlı nüfusun payı hızla artıyor. Avrupa'nın birçok ülkesinde halkın yaklaşık dörtte biri bugün 65 yaşın üzerinde. Çalışabilir nüfus azalırken daha küçük bir çalışan grubu giderek büyüyen bir emekli kitlesini finanse etmek zorunda kalıyor.

-Emeklilik bir rekabet unsuru hâline geliyor

Sosyal sistemin yüksek maliyetleri rekabet gücünü doğrudan etkilediği için şirketler açısından emeklilik sistemi ve primlerin miktarı giderek daha önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor. Diğer yandan güçlü bir sağlık sistemi ve güvenli bir emeklilik yapısı, nitelikli çalışanlar için Avrupa'yı başka bölgelerden cazip kılıyor.

Kesin olan şu: Çalışanların primlerinin doğrudan emeklilere aktarıldığı klasik dağıtım modeli sınırlarına dayanmış durumda. Almanya dahil birçok AB ülkesinde bugün bir emekliyi iki çalışan finanse edebiliyor. Bu oran gelecekte daha da kötüleşecek.

-Devlet bütçesi tampon görevi görüyor

Mevcut emeklilerin maaşlarını karşılamak için hükümetler ortaya çıkan açıkları vergi gelirleriyle kapatmak zorunda kalıyor. Almanya'da bu yıl emeklilik sistemine yapılan devlet katkısı 100 milyar euroyu aştı; 2040'a kadar 150 milyar euroyu geçmesi bekleniyor. Bu da gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 6-7'sine denk düşüyor ve devletin diğer alanlardaki hareket kabiliyetini ciddi biçimde daraltıyor.

İtalya, GSYİH'sinin yaklaşık yüzde 16'sını emeklilik sistemine ayırarak bu alanda Avrupa'da başı çekiyor.

İspanya ise özellikle düşük doğurganlık oranı nedeniyle, önümüzdeki yıllarda finansman açığının en hızlı büyüyeceği ülke olarak gösteriliyor. Bu gidişle İtalya'yı geçip Avrupa'nın "en pahalı" emeklilik sistemine dönüşebilir.

Öte yandan yüksek devlet katkısı her ülkede sorun olarak görülmüyor. Avusturya'da bu yük şimdilik siyasi olarak kabul edilebilir görülüyor ve ülke yüksek emeklilik düzeyiyle övünüyor.

İsveç ve Baltık ülkeleri ise farklı bir yol seçti. Bu ülkelerde "ne kadar prim ödenirse, o kadar emekli maaşı" ilkesi uygulanıyor. (DW)